19 Temmuz 2018

KIYAFETNAMELER

KIYAFETNAMELER
İnsanların dış görünüşünden, huylarını, kişiliğini anlatan bilimi, “ilm-i kıyafet'ül beşer” ve “ilmü'l feraset” adlarını alır. Göz rengi, saç rengi, boy uzunluğu gibi görünüş ayrıntılarının karakter için ipucu olabilmesi, bu özelliklerin doğuştan olmasına bağlıdır.

Dış görünüşten kişilik, huy ve yetenek anlamaya çalışmanın doğrudan falla ilgisi yok gibi görünebilir. Fakat gelecekteki iyilik ve kötülüğün, kişinin ilişkide bulunacağı insanlarla bağlantısı düşünülürse, insanların eş, ortak, arkadaş hatta çalıştıracakları hür ve köle insanların seçiminde bu ölçülere başvuru anlaşılabilir.

Dış görünüşün iç dünyayı yansıtması tezi, divan edebiyatında kıyafetname denilen metinlerin hazırlanmasına yol açmıştır. Bu tür kitapların en yaygını 15. yüzyılda yaşayan Hamdullah Hamdi'nin Kıyafetnamesi'dir. Akşemseddin'in küçük oğlu olan Hamdullah Hamdi, ad benzerliği olan öteki Hamdi'lerden ayrılması için Hamdi Çelebi adıyla da anılır ve önemli bir ozandır.

Hamdi Çelebi'nin Kıyafetname adlı eserinde her bölüm bir başka konuya ayrılmıştır. Ten rengi, boy, davranış, göz, burun, ses tonu, karın, göğüs vb. Bir başka ünlü kıyafetname de, 18 yüzyıl ozanı İbrahim Hakkı'nın Marifetname'sidir.

Dış görünüşten kişilik tespiti, bütün fallar ve bilicilikler gibi, kutsal bir kaynağa, bir Kurân âyetine bağlanır; İsra Sûresi'nin 84. Ayetine. Bu ayet, özet olarak, “herkesin yaratılmış olduğu şekilde hareket ettiğini” söylemektedir. 

Hamdullah Hamdi'nin bu konuya değinişi şöyle:

“Hak yarattı çü nev-i insanın
Kıldı efradını muhalif anın
Gerçi birdir kamusu surette
Bir değüldür ve lik hilkatte
Lütfunu âleme ıyan itti
Sureti sırete nişan etti”
Tanrı insan türünü yarattığında  
Kişilerin farklı kıldı 
Gerçi hepsi görünüşte benzer 
Fakat yaradılışları ayrıdır 
Tanrı iyiliğini dünyaya açıklamak için 
Görünüşü ahlâka işaret olarak yarattı)
Bu dizeler, bir önsöz niteliği taşır.
Kuşkusuz boy, ten, göz biçimi, saç rengi gibi özelliklerden kişilik ipuçları aramanın kaynakları çok eskiye ve ulusların kendilerine benzemeyen kişilere duydukları korkulara bağlanabilir.
Kıyafetnamelerde sarışınlar ve mavi gözlüler konusundaki olumsuz yargıları böyle açıklayabiliriz:
“Gözleri gök olanda olmaz edeb
Gözleri çakır bahadır olsa aceb”
(Kıyafetname, Hamdullah Hamdi)
(Gözleri gök mavisi olanda terbiye olmaz 
Gözü çakır yani mavimsi, mavi benekli gri olan korkusuz ve yiğit olsa şaşılır)
"Kim ki saçı sarıdır
Kibr ü gazab kârıdır" (Marifetname, İbrahim Hakkı)
(Saçı sarı olanların İşi gücü büyüklük taslama ve öfkedir)
“Gözleri gök sakalı da zerddir
Andan ümid olunacak derddir” (Harename, Yümnî)
(Gözleri gök mavisi, sakalı da sarıysa Ondan dert gelmesi beklenir)
Yümnî, sarışınlarla ilgili yargılarına, Hamdullah Hamdi Çelebi'yi, “lahayre fi'l asfer”
(sarıda hayır yoktur) sözünü ve kendi deneylerini kaynak gösterir:
“Tecribe ittim birçok kez ben hele
Hiç umamam sarıdan eylik gele”
Ozanın deneyimine ve kötü anılarına diyeceğimiz yok, fakat Arap kaynaklı bir sözün, bir başka ulusun yargısı olduğunu da kabullenmek gerek.
Dış görünüşle ilgili yargılar, hem görünüşün değiştirilebilmesi, hem eski kaygılara dayanması bakımından güvenilmez sayılsa da, hareket biçimi ve ses tonuyla ilgili yargılar kimi deneylere dayansa gerektir. “Genizden gelen sesin sersemlik ve gizli düşmanlığı yansıttığını, ince ve tiz sesin bilgisizlik, utanmazlık, usta yalancılık gösterdiğini, kadın sesli erkeklerin ve erkek sesli kadınların hırçın olduğunu” söyleyen dizeleri örnekleyelim:
“Her kimin gunneyle ola sözü
Ahmak ü kine olur anın özü
İnce vü tiz avazlı cahil olur
Bihaya ve yalanda kâmil olur
Ehl-i şirret olur dimiş hukema
Avret ünlü er ü er ünlü nisa” 
(Kıyafetname, Hamdullah Hamdi)
Kıyafetnameler, kumral, siyah saçları, siyah gözleri över, onlara akıllılık, sabır, zekâ gibi nitelikler yakıştırırlar. 
Küçük başın akıl azlığı, büyük başın zekilik, uzun dilin budalalık göstergesi oluşu da zekâ geriliği gösterenlerin ya da dahilerin görünüşlerinden kaynaklanmakta olabilir.
Parmaklar, tırnaklar, dişler, dil, dudaklar, kulaklar, burun, benler, saçlar, hatta tüyler, renk, biçim, kalınlık incelik bakımından anlamlandırılır. 
Güzellik öğesi sayılacak pek çok özellik sakıncalar da taşır. 
Örneğin iri dalgalı ya da kıvırcıkları büyükçe saç inatçılık göstergesidir. 
Çok kıvırcık olan saç da 
“koyun gibi bağlılık” gösterir. 
Ucu kalkık burun hayalcilik ve gurur göstergesidir.
Bir güzellik öğesi sayılan benlerin de bulundukları yere,
rengine ve cinsine göre anlattıkları vardır:
“Göz kapağında olan ben, hassas bir yaradılışı; gözün alt kapağında olan ben, meraklı ve kuruntulu bir yaradılışı; sağ şakaktaki et beni, kararsızlığı; alnın sağ yanındaki ben, güçlü bir belleği ve hızlı kavrayışı, uzun ömrü, alnın solundaki ben, dengeliliği,
2 kaş arasında sağda ben, aşka düşkünlüğü, hoşsohbetliliği, iyi bir geleceği olmayı;
2 kaş arasında solda ben, mantıkla iş görmeyi, duygululuğu gösterir.”
Günümüzde estetik ameliyatlar, diş estetikçileri ve berberler, doğal görünüş bırakmadığına göre kıyafetnamelerden verilecek uzun örneklerin yaşarlığı olmadığı da açıktır.
Uzun Boy: Hamakat ve sadeliğe, ahmak ve bönlüğe işaret eder.
Kısa boy: Zekaya, hilekarlığa, fitneye delalet eder.
Orta boy: Güzel ahlâka, temiz kalpliliğe ve paklığa delalet eder.
Sert Saç: Akıl ve cesarete ve cürete delalet eder.
Yumuşak saç: Yılışıklığa, korkaklığa, cesaretsizliğe delalet eder.
Sarı saç: Kibir ve gurura, gazap ve hiddete delalet eder.
Siyah saç: Sabır ve sükunete, halim ve selim olmaya delalettir.
Az ve seyrek saç: Zarafet, letafet ve irfana yani temizlik, güzellik ve hoşluk ve marifetmenliğe delalet eder.
Sık ve çok saç: Anlayış ve kavramanın azlığına
Kumral saç: Her cihetten, her yönden güzel tabiata ve letafete, güzellik ve hoşluğa mülayim(yumuşak tabiatlı) olmaya delalet eder.
Küçük baş: Aklın azlığına ve sır saklamamaya delalet eder.
Büyük baş: Aklın ve zekanın çokluğuna delalet eder.
Yassı tepe baş: Lakayt olup keder ve gam taşımamaya gamsızlığa delalet eder.
Yanlardan basık baş: Huyu ve tabiatı dar ve çok öfkeli olduğuna delalet eder.
Yumru ve Yüksek alın: Emanete ve çok dirayetli olmaya delalet eder.
Yassı ve düz cephe: Huyunun kötü olmasına ve sık sık hasta olmasına delalet eder.
Mutedil cephe: Aklı selim ve yaptığı işlerinin orta halli olmasına delalet eder.
Daima buruşuk cephe: Olgunluğa ve çok tefekkür (düşünceli) olmaya delalet eder.
Geniş alın: Fehim ve idrake yani anlayışlı olmaya delalet eder.
Enliliğine geniş cephe: Kerem ve sehavete delalet eder.
Kaşı arası çatık: Her zaman gam kasvetli düşünceye delalet eder.
Kaş ucu sivri: Fitnekarlığa hilekarlığa delalet eder.
2 kaşı arası açık: Doğru özlü ve sözlü olmaya, istikamete delalet eder.
İnce kaş: Güzel yüzlü olmaya delalet eder.
Uzun kaş: Kibir ve gururun olduğuna delalet eder.
Yay şeklindeki kaş: Yüz ve ahlâk güzelliğine delalet eder.
Büyük kulak: Cehalete delalet eder.
Küçük kulak: Hırsızlığa mal ve sır çalmaya meyilli olmaya delalet eder.
Orta büyüklükteki kulak: Doğru metin ve müstakim olmaya delalet eder.
Çukur göz: Büyüklenmeye, kibirlenmeye ve gururlanmaya delalet eder.
Çukur göz: Taazum ve tekebbüre ve gurura yani büyüklenmeye ve gururlanmaya delalet eder.
Siyah göz: Tabiatının itaat ve inkıyada meyilli olmasına delalettir.
Kahverengi göz: Şecaat ve cesarete delalet eder.
Ela göz: Edep ve terbiyeye kabiliyetli olmaya delalet eder.
Mavi göz: Feraset ve şiddetli zekaya delalet eder.
Çini mavi göz: Son derece muzır olmaya delalet eder.
Küçük göz: Tabiatı hafif meşrep olmaya delalet eder.
Büyük göz: Ahlak ve zarafetine delalet eder.
Yumru göz: Sahibinin fevkalade haset olmasına delalet eder.
Mutedil göz: Sevimli ve hayırsever olmasına dalalet eder.
Kırpık göz: Uğursuzluğa delalet eder.
Baygın göz: Kalp ve yürek hırsızlığına delalet eder.
Notalı göz: Çok nazarı değen bir kimse delalet eder.
Tek göz: Muzır ve fitnekar ve hasudluğa delalet eder.
Güler göz: Fevkalade hayırlılığa delalet eder.
Şaşı göz: Uğursuzluğa delalet eder.
Sık ve uzun kirpik: Bedelsiz misli olmayan güzelliğe delalet eder.
Büyük yüz: Ahmaklık ve algı azlığına delalet eder.
Küçük yüz: Kibir(büyüklük) ve gurura delalet eder.
Yassı yüz: Sade dil yani bön olup çabuk kanarlığa işaret eder.
Yumru yüz: Buhul ve hastalığa delalet eder.
Zayıf yüz: Hilekarlığa delalet eder.
Enli yüz: Ahlakı ve tabiatı ağır olmaya delalettir
Geniş yüz: Sözlerinin ekserisi acı olmaya delalettir.
Müdevver çehre: En makbul olup, güzel hal ve ahlâka delalet eder.
Beyaz Beniz: Sahibinin edepli ve terbiyeli olmasına delalet eder.
Esmer Beniz: Sevimliliğe, hoşluğa ve güzelliğe delalet eder.
Sarı Beniz: Hastalığa illetli olmaya delalet eder.
Siyaha meyilli beniz: Hilekarlığa, şefkat ve merhametin yokluğuna işarettir.

Beyaz ve pembe beniz: Gayet güzellik ve hoşluğa delalet eder.

BEDEN DİLİ


BEDEN DİLİ

Beden dilimiz, biz iletişim içinde olsak da olmasak da karşımızdaki kişiye belirli mesajlar gönderir. Bitkileri ele alalım; onlar da tıpkı bizler gibi ihtiyaçlarını kimi belirgin hareketlerle belli ederler. Örneğin bir bitki yeterli su alamadığı zaman gövdesini büker, çok soğuk bir ortamdaysa yapraklarının kenarları kahverengi bir renk alır. Bitkilerin dünyasındaki bu beden dili herkesçe anlaşılabilir dildendir; ancak bitkilerin kimi hareketlerini sadece uzmanlar fark edip anlayabilir.
İnsanlar ve hayvanların bitkilere göre çok daha fazla hareket içeren, geniş bir harekete dayanan iletişim sistemleri vardır. Özellikle bizim, hareketlerimizle ya da vücudumuzun olaylara karşı verdiği tepkilerle anlatamayacağımız şey neredeyse yoktur. Nefes alış verişimiz, derimizdeki renk değişimleri, kaslarımızın hareketleri… Vücudumuzu kullanarak etrafımızdakilerle uyum sağlayabilir ya da onları kendimizden uzaklaştırabiliriz. Kullandığımız bu hareketler, genellikle kendi kültürümüzdeki yaşıtlarımızı gözlemleyerek kazandığımız hareketlerdir.
Peki beden dili bize diğer insanlar hakkında ne tür ipuçları verir? Eğer bir kültür hakkında yeterli bilgiye sahipsek o kültüre dahil bireylerin hareketlerini, mimiklerini ve grubun diğer üyeleriyle girdikleri ikili ilişkilerdeki göz temaslarını doğru bir şekilde anlamlandırabiliriz. Bu anlamlandırmalar sonucunda belki bu insanların kafalarından tam olarak ne geçtiğini kestiremeyebiliriz; fakat genel hatlarıyla o an amaçlarının ne olduğunu ya da ne hissettiklerini anlayabiliriz.
Eğer yanınızdaki birinde size yabancı gelen bir beden dili gözlemlerseniz ona bu hareket ve duruşların ne ifade ettiğini sorun. Büyük ihtimalle verdiği cevap güvenilir olacaktır. Bu hareketleri ileriki bir dönemde tekrarlarsa ona daha önce verdiği cevabın hala geçerli olup olmadığını sorun. İlk yaptığınız gözlem ile sonraki gözleminizi birleştirmeniz, karşınızdaki birey hakkında kendinize bir “ölçü” belirlemeniz demektir. Bu ölçüye göre artık bu kişinin hareketlerini farklı ortamlarda bile anlamlandırabilir, kişinin içsel durumunu o an kavrayabilirsiniz. Bu yöntemle çalışanlarınızın ihtiyaçlarını ya da eşlerinizin seçimlerini çok rahat algılayabilirsiniz.
"Bir kadın eğer ayak baş parmağını konuştuğu erkeğe doğru uzatıyorsa bu onu etkilemeye çalıştığını gösterir.”, “Kollarını kavuşturmuş şekilde oturan insanlar yeniliklere kapalı insanlardır.” gibi genellemeleri elbette ki duymuşsunuzdur. Fakat bir kişinin beden dilini, gözlemleme yapmadan, ona özel bir “ölçü” belirlemeden, genellemelere göre anlamlandırmak doğru değildir.
Mesela; karşı cins arasında olan çekimden bahsedelim: İnsanlar hoşlandıkları kişilerle sohbet ederken göz bebekleri büyür, kızarırlar.ve konuştukları kişiye doğru yakınlaşırlar. Fakat tüm bu hareketler aynı zamanda çok ilgisini çeken bir konu hakkında konuşan insanlarda da gözlemlenebilir. 2 durum da birbiriyle ilgili olabilir; ancak bu yine de belirli hareketlerin belirli anlamlara dayandığı anlamına gelmez.
Hiç tanımadığınız bir insan birden kıpkırmızı kesilip elini kolunu sallamaya başlarsa bunu hemen size kızgın olduğu şeklinde yorumlamayın. Belki de sadece içeri giren sineği yakalamaya çalışıyor; kim bilir. Kızgın bile olsa belki de kızgınlığının nedeni bambaşka bir şey. Başkalarının hareketlerini yorumlarken tahminlerde bulunmaya “zihin okuma” denir ve bunu hemen hemen hepimiz yaparız. Fakat bazılarımız etrafımızdakileri gözlemleyip “ölçü” oluşturmadan “zihin okumak”tan kaçınır. Zaten asıl doğru olan da budur.
Diğer insanların beden dillerini kullanarak çevremize uyum sağlamamızı kolaylaştırabiliriz. “Zihin okumak” yerine tüm ilgimizi bireye yoğunlaştırıp tüm ön yargılardan ve eleştirel iç sesimizden uzaklaşabilirsek o zaman karşımızdakinin beden dilini çok daha doğru bir şekilde anlamlandırabiliriz. Bu beden dilini kendimize de entegre edebilirsek (kastedilen taklit etmek değil de, sadece özümsemek) çevremiz içinde çok daha rahat hareket edebiliriz.
Vurgulanması gereken çok önemli bir nokta var: Çıkardığımız, iletişim amaçlı olmayan sesler kesinlikle beden diline dahil değildir; fakat bu sesleri hareketler etkili bir şekilde birleştirirsek bu hareketlerin yarattığı anlam ve etkiler güçlenebilir. Fakat bu konuda da uyum sağlamak adına taklitten kaçının. Başka birinin çıkardığı sesleri taklit ederek grup içerisine kabul edilemezsiniz.
Tekrar beden diline dönersek eklenebilecek son şey şu olabilir: Beden dilinizin konuştuğunuz kişiler tarafından olumlu şekilde algılanmasını istiyorsanız sadece onlara ve konuşulan konuya gerçekten ilgili olduğunuzu belli edin. Bu çabanız sayesinde ortaya çıkacak tüm hareketleriniz, mimikleriniz ve duruşunuz zaten otomatik olarak karşınızdakine olumlu mesajlar gönderecektir.
Örnekler:

Amerikalı oturuşu

Bu bacak bacak üstüne atma hareketi tartışmalı ya da rekabet içeren bir tavrın varlığını gösterir.

Memnuniyetsizlik gösteren kadın

Karşınızdakinin sizinle iletişime geçmesini engelleyen bir oturuş biçimi

Politikacı el sıkışı

Eldiven şeklinde el sıkışmaya bazen politikacı el sıkışı denir. Bu hareketi yapan karşısındakine güvenilir ve dürüst olduğu izlenimini vermeye çalışırsa da bu tekniği yeni tanıştığı biri üstünde kullandığında tam ters etki yapabilir

Parmak ezici

Parmak ezici saldırgan "kabadayı" tipinin işareti gibidir. Maalesef, karşılığında bir laf etmek ya da burnuna yumruğu çakmak gibi fiziksel eylemler dışında bunu engellemenin bir yolu yoktur!

Ölü balık
Çok az el sıkış biçimi ölü balık el sıkışı kadar iticidir özellikle de el soğuk ve terliyse. Ölü balığın yumuşak, uysal dokunuşu onu evrensel olarak istenmeyen bir şey kılar ve çoğu kişi özellikle de elin ters çevrilmesinin kolaylığı nedeniyle bunu zayıf karakter göstergesi olarak algılar.

Bilek tutma ve dirsek kavrama

2 eli kullanarak el sıkışmanın anlamı karşıdakine duyulan içtenlik, güven ya da hislerin derinliğini belirtmektir.

Üst kol kavrama ve omuz tutma

Omuz tutuş ve üst kol kavrama karşı tarafın yakın mahrem bölgesine girmekte olup vücut teması da içerebilir. Bu hareket sadece el sıkışma sırasında yakın duygusal bir bağ hisseden insanlar arasında kullanılmalıdır.

Kader hakkında konuşmak doğru mu?

Gözyaşlarımın bak farkı var mı çağlayanlardan...

Çözülme zülfüne ey dil-rübâ dil bağlayanlardan 
Kaçınma âteş-i aşkınla bağrın dağlayanlardan 
Düşer mi ictinâb etmek senin için ağlayanlardan 
Sirişk-i çeşmimin bak farkı var mı çağlayanlardan 

Gelüb vakt-i bahar âlem saf â-yı gül-şen ettikçe 
Nevâ-yı bülbülü gûş-i gül-i ra'nâ işittikçe 
Uyub ahbâba sen de seyr-i Sa'd-âbâd'a gittikçe 
Sirişk-i çeşmimin bak farkı var mı çağlayanlardan 

Senin bir reng-i zîbân var ki gül-berg-i izârında 
Bulunmaz gül-sitân-ı âlemin bâğ-ı baharında 
Otur ihrama ârâm et biraz havzın kenarında 
Sirişk-i çeşmimin bak farkı var mı çağlayanlardan 

Hevâ-yı perçeminle başka bir hâlet olur serde 
Yeni başdan misâl-i Vâsıf uğratdın beni derde 
Gamınla gerçi çokdan ağlarım amma bugünlerde 
Sirişk-i çeşmimin bak farkı var mı çağlayanlardan


Zülfüne kalplerini bağlayan insanlardan çözülme (uzaklaşma) ey gönül alan sevgili. Aşkının ateşiyle bağrını dağlayanlardan kaçma. Senin için ağlayanlardan uzaklaşmak sana yakışır mı? Gözyaşlarımın bak farkı var mı çağlayanlardan?

Bahar vakti gelip, herkes gül bahçesinde sefa sürdükçe, bülbüllerin nağmesini hoş güllerin kulları işittikçe, dostlarla birlikte sen de Sadabad’a* gittikçe, gözyaşlarımın bak farkı var mı çağlayanlardan…

Senin öyle süslü bir rengin var gül yaprağı yanağında. Ki bulunmaz dünyanın hiçbir gül bahçesinde, baharında, bağında.. Giyip çarfaşını otur, eğlen biraz suyun kenarında. Gözyaşlarımın bak farkı var mı çağlayanlardan..

Perçeminin arzusuyla insan bambaşka bir hâle bürünür. Yine Vasıf gibi uğrattın beni derde.. Gamınla gerçi çoktan beri ağlarım ama bugünlerde gözyaşlarımın bak farkı var mı çağlayanlardan…

Sadabad, Kağıthane deresinden Haliç'e uzanan yerlere deniyor. Eskiden orası müthiş bir manzara ve yeşillik mekânı imiş, haftasonları bütün şehir oraya gezmeye, pikniğe gidermiş.

Kader hakkında konuşmak doğru mu?

Peygamber Efendimiz (asv) hadislerinde şöyle buyurmuştur:
“Kader hakkında konuşmayın, zira kader Allah’ın sırrıdır. Allah’ın sırrını açıklamaya kalkmayın.”1
“Kader hakkında fazla konuşmayın, çünkü sizden evvelkilerin çoğu ondan kaybetmiştir.”2
Ancak bu gibi hadis-i şerifler bizi kader meselesini konuşmaktan ve bu meseleyi anlamaya çalışmaktan men etmemektedir. Zira bu hadiste anlatılmak istenen farklı bir şeydir. Şöyle ki; kader ikiye ayrılır:

1. İnsanın kendi iradesiyle ilgili olan kısım,

2. İnsanın iradesinin karışmadığı, onun irade ve kuvveti dışında meydana gelen hadiseler… 
Bir insanın erkek veya kadın olması, dünyaya geldiği zaman dilimi, doğduğu ve yaşadığı belde, anne ve babasının kim olacağı, güzel veya çirkin olması gibi hususlar, bu ikinci kısma misal olarak verilebilir. 
Bu ve benzeri meselelerdeki ilahi takdirin sırrını anlamaya çalışmak,
“Niçin Allah bunu böyle yapmış?” diye düşünmek; insan için hem manasız bir kayıptır, hem de onu helake götürebilecek bir sebeptir. 
Zira bunun neticesinde, kadere yani ilahi takdire, ilahi hikmet ve rahmete isyan gelebilir. 
Bu sırlar ahirette, adalet gününde bütün incelikleri ile görünecektir. 
İşte Peygamber Efendimiz (asv)’in
“Kader hakkında konuşmayın, zira kader Allah’ın sırrıdır. Allah’ın sırrını açıklamaya kalkmayın.”
hadisiyle bizi uğraşmaktan menettiği kader; insan iradesinin karışmadığı bu kısım kaderdir. 
Yoksa kaderin birinci kısmı üzerinde ehil olanların düşünce ve fikirleri hem güzeldir hem de tefekkürî bir ibadettir. 
Akaid âlimleri de kaderin bu kısmına büyük mesai sarfetmişler ve eserler yazmışlardır.

1 Alâuddin Aliyyül’l İbn-i Hüsameddin el-Hindi, Kenzü’l Ummâl, 1.cilt, s,132
2 Tirmizî, Kader, 1

Kader: Kaza: Yazı, kaderdir; yaratmak, kazadır.


Kader: 
“Cenab-ı Hakk’ın, kâinatta olmuş ve olacak her şeyi, bütün vasıflarıyla, bütün halleriyle ezelde bilmesi ve daha onu yaratmadan önce, her şeyiyle, levh-i mahfuz denilen kader levhasında yazmış olmasıdır.” 
 Kaza: 
“Allah’ın bu ezeli yazıyı ve takdiri, zamanı ve şartları uygun olduğunda icad etmesi ve yaratmasıdır.” 
Demek ki, kader; Allah’ın ilminin bir neticesi, 
kaza ise; Allah’ın kudretinin bir tecellisidir. 
Yani Allah, ilmiyle yazmış, kudretiyle de yaratmıştır. 
Yazı, kaderdir; 
yaratmak, kazadır. 
 Mesela; bir insanın ne zaman doğacağı ve ne zaman öleceği önceden takdir edilmiştir. 
İşte bu takdir; kaderdir. 
O insanın vakti geldiğinde doğması ve vakti geldiğinde ölmesi, yani doğum ve ölüm hadiselerinin yaratılması ise kazadır. 
 Cüz’i İrade: “Allah tarafından insana verilen, dilediği gibi hareket edebilme yeteneği ve seçme serbestliğidir.” 
 Biraz daha bu kavramı açarsak; Allah insana okuma, yazma, koşma, yemek yeme, içme, oturma gibi birçok kabiliyetler vermiştir. 
Bu kabiliyetlerin her birine “külli irade” denilir. 
Burada geçen “külli irade” tabirini, Allah’ın “külli irade”siyle karıştırmamak gerekir. 
 Allah’ın “külli iradesi”: “
Allah’ın dilediği her şeyi yapabilmesi ve emrinin önüne hiçbir şeyin geçememesidir.” 
 İnsanın “külli iradesi”: 
Kendisine verilen yeteneklerdir. 
İşte insan, o yeteneklerden bir tanesi ile bir işe yöneldiğinde 
o “külli irade” artık cüz’ileşmiş olur. 
Buradaki “cüz’i” ifadesi “ufaklık” manasında olmayıp, 
“belirlilik” manasındadır. 
Yani yapabileceğimiz yüzlerce alternatiften bir anda sadece bir şeyi seçebilmemizdir. 
 Mesela, insanda yemek yeme kabiliyeti vardır. 
Bu “külli iradedir.
” İnsan bu kabiliyeti ile simit yemeğe başladığında artık bu kabiliyeti cüz’ileşmiş olur. 
Artık insan kendindeki külli iradeyi belli bir yönde kullanmış ve simit yemeğe başlamıştır. 
İşte buna “cüz’i irade” denilir. 
İnsan burada serbesttir. 
Simit yiyebileceği gibi bir haramı yemeyi de tercih edebilir. 
Zaten onu mesul eden, ona bu tercih yetkisinin verilmesidir.
Asrımızın en büyük hastalığı; iman hakikatlerine gereken önemin verilmemesidir. Kader de imanın bir şartıdır. Kader ile ilgili hemen hemen herkesin içinde çok sorular vardır.
Peygamber Efendimiz (s.a.v)'in bazı hadislerinde yasaklandığı halde, bazı güvenilir alimlerimizin kaderden uzunca bahsetmesinin ne hikmeti olabilir.
Kader konusunu anlamanın ilk şartı: kader, kaza ve cüz'i iradeyi anlamaktan geçer....
Kader, İmanın altı şartından bir tanesidir. Fakat diğer iman şartlarına göre daha ince, hassas ve vicdan esaslı bir konudur.
Kader meselesinin anlaşılamamasındaki en büyük sebep “zaman” ve “ezel” kavramlarının birbiriyle karıştırılması ve yanlış değerlendirilmesidir.
Allah'ın ne yapacağımızı bilmesi veya kimin cennete kimin cehenneme gideceğini bilmesi, yapacağımız fiilleri etkiler mi?
Her insan hareketlerinde serbest olduğunu vicdanen bilir. Hiç bir baskı ve tesir altında kalmadan istediğini yapabildiğine bizzat kendisi şahittir.
Cüz’i irade ise; “ihtiyâri fiiller” dediğimiz kendi irademiz ile işlediğimiz fiiller olup, bu kısım fiillerdeki tercih kabiliyetimizdir.
Kur'an der: " Sana bir güzellik isabet ettiğinde onu Allah'tan bil. Sana bir kötülük isabet ettiğinde ise onu da nefsinden bil "
Kader, Allah’ın ilminin bir unvanı olduğundan, “kaderin değişmesi” demek; Allah’ın ilminde bir artma veya eksilme manasına geleceğinden, mümkün değildir.
Evliliğin kader olmaması için, Allah’ın evlenen o iki kişiden -haşa- habersiz olması gerekir. Bu ise ilmi her şeyi, her mekânı ve her zamanı kuşatan Allah hakkında düşünülemez.
Allah’ın ezeli ilmi, katil ve maktulun kaderini aynı anda kuşatmıştır. Allah, katilin maktulü öldüreceğini bildiği için, maktule o kadar bir ömür takdir etmiştir.
“Allah benim cennete veya cehenneme gideceğimi biliyor. Ve bunu kader defterimde yazmış. O halde beni bu dünyaya niçin gönderiyor?”
İnsan kalbinin mühürlenmesinin cüz'i irade ile doğrudan bir irtibatı var mı? Yoksa zorlama mı diyeceğiz?
Müslüman olmayan bir belde ve anne - babadan dünyaya gelenler ile, Müslüman anne, baba ve toplum içerisinde dünyaya gelenlerin durumu....

Silinmesin *T6952550267*DOSYA GÖNDERME FORMU(HUKUK)YARGITAY 20. HUKUK DAİRESİ BAŞKANLIĞINA ANKARADOSYAYA İLİŞKİN BİLGİLERMAHKEMESİKARAR TAR...