TDV İslam Ansiklopedisi (1-44+madde) Encyclopedia of Islam
Item Preview
1 / 557
21 Şubat 2020
FİZYONOMİ YÜZ OKUMA SANATI
FİZYONOMİ YÜZ OKUMA SANATI
"Fizyognomi" terimi, Yunanca physis -doğa ve gnomon- yorum kelimelerinin birleşimidir. Giovanni Battista Della Por-ta (1535-1615)'ya göre gnomon, aynı zamanda yasa, kural anlamına gelmektedir; yani, fizyognomi "doğa yasası" demektir. Della Porta'ya göre, doğanın belli kurallarına uyarak "belli vücut biçimlerine göre belli ruh hallerini" öğrenebiliriz. Çok eski dönemlerden başlayarak, bilginler insanın yüz yapısı ile karakteri arasında bir ilişki kurmağa çalışmışlardı. Bu yöntemin temelinde insanın beden yapısı ve psikolojisi arasında doğal bir bağlantının olduğu inancı yatmaktaydı.
Bilimsel temelden yoksun olmasına rağmen fizyognomi, karakter özelliklerinin tipolojisi için önayak olmuştur.
Gelişimi
Fizyognomi, sistemli bir şekilde ilk kez Çin'de gelişmiştir. Çinliler, insanların yüz biçimlerine göre insanların karakter özelliklerini okuma yöntemini kullanmış, ayrıca başarı düzeylerini belirleme yöntemini kullanmışlardı. Sonraki dönemlerde değişik uygarlık merkezlerinde fizyognomiye ilişkin bilgiler sistemleştirilip geliştirilirken, belli özelliklere sahip değişik ekoller ve sistemler ortaya çıkmıştır.
Eski Çin yüz okuma uzmanlarına göre, yüzü oluşturan unsurlardan beşi çok önemlidir. Bunlar kaşlar, gözler, ağız, burun ve kulaklardır. Eski metinlerde onlar beş önemli organ olarak geçmektedir. Bu organlardan birisinin bile dengeli bir biçimde olması en az 10 yıl mutlu yaşam demektir. Tüm organların aynı şekilde dengeli biçimde olması bu mutluluğu orantılı şekilde arttırıyor. Bu organların incelenmesinden sonra sırada alın, elmacık kemikleri, şakaklar, çene ve kırışıklar gelmekte, en sonunda ise derinin rengi, ayrıca, gözlerin parlaklığı, biçimi, göz küresi ve göz kapaklan inceleniyor. Çin fizyognomi uzmanlarına göre, onların sistemi insanların uzun ömürlü olmaları konusundaki gerçekleri bulacaktır. Çin sistemine göre, insan yüzünde belli konumlar ve çizgiler mevcuttur. Bunların her biri belli bir yaşı belirlemektedir. Onlar, bir dizi "uzun ömürlülük belirtileri"ni de tespit etmişler. Çinlilerin fizyognomi sistemi bugün de incelenmekte ve geliştirilmektedir.
Aristo'nun Fizyognomiye İlişkin Görüşleri
Fizyognomi ile ilgili bilgilere Hipokrat, Aristo ve Pluto gibi eski Yunan düşünürlerinin eserlerinde rastlanmıştır. Aristo, fizyognomiyi kişilerin ruh halini öğrenmek için kullanırken, Hipokrat bu usulle hastalara teşhis koymuştur. Onun ölmüş insanın yüz şeklini tasvir edişi bugün de doktorlar tarafından "Hipokrat maskesi" olarak kullanılmaktadır.
Aristo'nun "De Natura Animalium" (1. Kitap) isimli çalışmasında beden ve yüz yapısı ile insanın karakter özellikleri arasında bağlantı kurulmaktadır.
Aristo'ya göre, insanın beden ve yüz yapısının belli bir hayvana benzemesi, onun karakter özelliklerini ortaya koymaktadır. Aristo insanın yüz yapısı, gözleri, alnı, kafa yapısı, derisinin rengi, saçının rengi, gözünün rengi, bedenin tüy örtüsü, sesinin tonu, yürüyüşü, beden hareketleri, bakışları, boyu ile ilgili karakter özelliklerini hayvanlardaki benzer özelliklerle
kıyaslamaktadır.
Aristo'ya göre, belli özelliğe sahip insanlar, benzeri oldukları hayvanların karakter özelliklerini taşımaktadırlar. Yüz yapısı ve insan karakteri arasındaki ilişki, Aristo'nun eserinde aşağıdaki şekilde geçmektedir .
Dudaklar
Dudakları ince ve ağız kenarları, dudaklar ileri uzandığında üst dudağın alttakinin üzerine çıkacak şekilde gevşek olan insanlar alçakgönüllüdürler. Bu aslan tipine uygun gelmektedir. Aynı şeyi büyük ve küçük köpeklerde de görebiliriz. Dudakları ince, sert ve köpek dişleri hizasında yukarıya doğru çekilmiş olan insanlar aşağı ve bayağıdırlar. Bu domuz tipine uygun gelmektedir. Dudakları kalın ve üst dudak alttakinin üzerine çıkan insanlar aptaldırlar. Bu eşek ve maymun tipine uygun gelmektedir. Üst dudağı ve üst damağı öne doğru çıkan insanlar huysuz ve kavgacıdırlar. Bu, köpek tipine uygundur.
Burun
Burun deliklerinin duvarları kalın olan insanlar iyi kalplidirler. Bu öküz tipine uygun gelmektedir. Burun deliklerinin duvarları ince olan insanlar hırçın bir yapıya ve karaktere sahiptiler; bu köpek tipine uygun gelmektedir. Burun delikleri dairevi olan insanlar alçak gönüllüdürler. Bu durum aslanlarla benzerlik oluşturmaktadır.
Burnu ensiz olan insanlar (sivri burunlular) kuşlara benzemektedirler. Burnunun ucu enli olan insanlar aptaldırlar. Bu domuzlara uygun gelmektedir. Direk alından başlayan gaga burunlu insanlar arsızdırlar; bu, karga tipine uygun gelmektedir. Alından keskin bir şekilde ayrılan gaga burunlu insanlar alçak gönüllüdürler. Bu kartal tipine uygun gelmektedir.
Burnun alınla birleştiği yerde çökük, burun kavisi yukarıya doğru eğilmiş olan insanlar şehvetli ve ihtiraslıdırlar. Bu horoz tipine uygun gelmektedir. Düz ve kalkık burunlu insanlar şehvetli ve ihtiraslıdırlar; bu geyik tipine uygun gelmektedir. Burun delikleri geniş olan insanlar sinirlidirler. Bilindiği gibi bu durum sinirlilik halinde ortaya çıkmaktadır.
Yüz Yapısı
Yüzü enli ve etli olan insanlar iyi kalplidirler; bu öküz tipine uygun gelmektedir.
Kemikli yüze sahip olan insanlar tedbirli, etli olan insanlar ise korkaktırlar. Bunlar sırasıyla eşek ve geyik tiplerine uygun gelmektedir. Küçük yüzlü insanlar cesaretsiz ve iradesizdirler; bu kedi ve maymun tipine uygun gelmektedir. Büyük yüzlü insanlar tembeldirler; bu eşek ve öküz tipine uygun gelmektedir. Dolayısıyla, yüz ne büyük, ne de küçük olmalıdır. En iyisi
orta büyüklükte olmasıdır. Yüzü aşırı küçük olan insanlar aşağı ve bayağıdırlar. Asık suratlı insanlar somurtkan karakterlidirler. Allıkla boyanmış gibi yüze sahip olan insanlar utangaçtırlar. Bilindiği gibi bu durum insan bir şeyden
utandığı zaman ortaya çıkmaktadır. Yanakları allanan insanlar alkoliktirler.
Bilindiği gibi insan alkol aldığı zaman yanakları allanıyor.
Gözler
Gözlerinin altı torbalaşmış insanlar alkoliktirler. Yüzünün bu bölgesi şişkin olan insanlar ise yatmayı çok sevenlerdir. Nitekim, uykudan yeni kalkmış insanın gözünün çemberinde şişkinlikler bulunur. Küçük gözlü insanlar cesaretsiz ve
iradesizdirler; bu maymun tipine uygun gelmektedir. Büyük gözlü insanlar tembeldirler; bu öküz tipine uygun gelmektedir. Gözleri ne aşırı büyük, ne de aşırı küçük olarak doğmuş birisi asil bir karaktere sahip olacaktır. Çukur gözlü insanlar gaddardırlar; bu maymun tipine uygun gelmektedir. Patlak gözlü insanlar aptaldırlar; bu eşek tipine uygun gelmektedir. Dolayısıyla, gözler ne aşırı patlak, ne de aşırı çukur olmalıdır; en iyisi orta büyüklükte olmasıdır. Gözü hafiften çökük olan insanlar alçak gönüllüdürler. Bu aslan tipine uygun gelmektedir. Eğer aşırı çökük ise sakin ve usludurlar. Büyük öküz tipine uygun gelmektedir. Buğulu gözlü insanlar hüzünlüdürler. Bilindiği gibi insan hüzünlenince gözleri buğulanır.
Alın
Alnı küçük olan insanlar aptaldırlar. Bu domuz tipine uygun gelmektedir. Alnı aşırı büyük olan insanlar ağır kanlıdırlar. Bu öküz tipine uygun gelmektedir.Alnı daire şeklinde olanlar aptaldırlar. Bu eşek tipine uygun gelmektedir. Alın yüzeyi büyük olan insanlar hassas, basiretli ve anlayışlıdırlar; bu köpek tipine uygun gelmektedir. Alnı düzgün kare eklinde olan insanlar alçak gönüllüdürler; bu aslan tipine uygun gelmektedir. Alnı kırışık olan insanlar mağrurdurlar; bu boğa ve aslan tipine uygun gelmektedir. Alnında kırışıklar olmayan insanlar yalakadırlar. Dolayısıyla, alnın düz kırışıklı durumu kibirlilik, kırışıksız durumu
ise yalakalığı ifade ettiği için, en iyisi orta durum olacaktır.
Baş
Başı büyük olan insanlar hassastırlar. Bu köpek tipine uygun gelmektedir. Başı küçük olan insanlar duygusuzdurlar; bu domuz tipine uygun gelmektedir. Kafası, yukarıya doğru en-sizleşen insanlar (yumurta kafalı) arsız ve yüzsüzdürler; bu
eğri tırnaklı kuş tipine uygun gelmektedir. Kulağı küçük olanlar maymuna, büyük olanlar ise eşeğe benzemektedirler. Köpeklerde ise kulaklar daha orantılıdır.
Derinin Rengi
Aşırı esmer olanlar korkaktırlar; bu Mısırlı ve Habeş tipine uygun gelmektedir. Aynı şekilde beyaz yüzlü insanlar da korkaktırlar. Bu kadın tipine uygun gelmektedir. Dolayısıyla, mertliği ve cesurluğu ifade eden renk orta kıvamda
olmalıdır.
Saçın Rengi
Sarışın saçlı insanlar cesurdurlar; bu aslan tipine uygun gelmektedir. Saçları aşırı kızılı olan insanlar kurnazdırlar; bu tilki tipine uygun gelmektedir. Yüz rengi solgun ve değişik tonda olan insanlar korkaktırlar. Bu korku anında ortaya
çıkan duruma uygun gelmektedir. Bal sarısı renginde olan insanlar soğukturlar. Soğuk olan insanlar ise yavaş hareketlidirler.
Vücut hareketleri yavaş olan insanlar ise ağır kanlıdırlar. Kırmızı renkliler çabukturlar. Zira, hareketten ısınan vücut kızarıyor. Ateş kırmızısı renginde olanlar çılgınlığa meyillidirler. Şöyle ki, bir cismin aşın ısınmış parçaları alev rengini alıyor. Aşırı hırçın insanlar ise deliliğe yatkındırlar. Göğsünde renk beliren insanlar sinirlidir. Bilindiği gibi insan sinirlenince göğüs bölgesinde bir yangı oluşuyor.
Gözlerin Rengi
Gözleri kızaran insanlar çabuk sinirlenirler. Göz rengi siyah olan insanlar korkaktırlar. Bellidir ki, siyah renk korkaklığı sembolize eder. Gözleri tam siyah değil de, kestane rengine yakın olan insanlar dengeli bir karaktere sahiptirler.
Parlak mavi renkli veya beyazımsı renkli gözleri olan insanlar korkaktırlar.
Bellidir ki, beyazımsı renk korkaklığı sembolize eder. Gözleri mavi değil de, kestane renginde olanlar cesurdurlar. Bu aslan veya kartal rengine uygun gelmektedir.
Gözleri koyu kestane renkli olan insanlar şehvetlidirler. Bunlar keçilere benzetilebilir. Gözleri alev renginde olanlar arsız ve yüzsüzdürler. Bunlar köpeklere benzetilebilir.
Parlak, fakat belirgin bir rengi olmayan göze sahip insanlar korkaktırlar. Gözleri parlak olan insanlar ihtiraslıdırlar. Bunlar horozlara ve kargalara benzetilebilir.
Tüy Örtüsü
Bacakları kıllı olan insanlar şehvetlidirler. Bu keçi tipine uygun gelir. Göğsü ve karın bölgesi aşırı kıllı olan insanlar başladıkları işi hiçbir zaman bitirmezler. Bu kuş tipine uygun gelmektedir. Göğsü tamamen tüysüz olan insanlar arsız ve yüzsüzdürler.Bu kadın tipine uygun gelmektedir. Bu yüzden ne fazla kıllı, ne de fazla kılsız olması gerekir. Omuzları kıllı olan insanlar da başladıkları işi bitirmezler. Bu kuş tipine uygun gelmektedir. Boynunun arka tarafı tüylü olan insanlar asildirler. Bu aslan tipine uygun gelmektedir. Sakalı seyrek olan insanlar dengeli karaktere sahiptirler. Bu köpek tipine uygun
gelmektedir.
Kaşları kalın olan insanlar somurtkandırlar. Kaşları, burun tarafta aşağıya doğru sarkan ve şakaklara doğru yukarı kalkan insanlar saftırlar. Bu domuz tipine uygun gelmektedir.
Baştaki Tüyler
Saçları düz olan insanlar korkaktırlar. Kıvırcık saçlı insanlar da korkaktırlar. Bu Habeş tipine uygun gelmektedir. Dolayısıyla, gerek düz, gerekse kıvırcık saçlar korkaklığı sembolize ettiği için az dalgalı saçlar yüksek manevi değerleri ifade etmektedir. Bu aslan tipine uygun gelmektedir.
Alın üzerinde yukarıya ve arkaya doğru yönelen saçlara sahip kişiler asildirler. Bu aslan tipine uygun gelmektedir. Burun hizasında alının ortasına doğru saçları olan insanlar aşağı ve bayağıdırlar. Nitekim bu durum kölelere özgüdür.
Ses
Ses tonu aşağı olan insanlar küstahtırlar. Bu eşek tipine uygun gelmektedir.
Alçak tondan başlayıp yüksek tonla bitiren insanlar tatmin olmayan ve şikayetçi insanlardır. Bu öküz tipine uygun gelmektedir. Yüksek, alçak ve kırılan bir sesle konuşanlar sapıktırlar. Bu kadın tipine uygun gelmektedir. Yüksek ve düzgün
bir sesle konuşanlar köpeklere benzetilebilir. Zayıf, gevşek bir sesle konuşanlar sakindirler. Bunlar koyun tipine uygun gelmektedirler. Yüksek sesle konuşan ve bağıran insanlar şehvetlidirler. Bunlar keçilere benzemektedir.
NOT: Bunların dışında Aristo, insanın ayakları, vücut yapısı, omuzlar ve boynu, boyu, beden yapısı, bakışları ve göz mimikleri, yürüyüşü ve karakter özellikleri konusunda da belli görüşler ortaya koymaktadır.
Aristo, daha sonra devamcıları Polemon (M.Ö. II yy.) ve At-hamanti (M.Ö. IV yy.) fizyognomi yöntemiyle kendi dönemlerinde yaşamış bir çok şahısın karakter özelliklerine ilişkin yazılar yazmışlardır. Aristo'nun yöntemi uzun müddet kendinden sonraki bilginler için bir kaynak olmuştur.15. ve 16. yüzyıllardan itibaren fizyognomi kişilerin karakter özelliklerinin
belirlenmesinde sıkı bir şekilde kullanılmıştır. Fizyognomi; doktorlar, din görevlileri, filozof ve hakimlerin başvurdukları bir yöntem olmuş ve büyük toplumsal ilgi görmüştür.
17 yüzyılda engizisyon mahkemeleri yüz ve beden yapısına göre "gerçekliği" tespit ediyorlardı. Buna göre de, fizyognomi; kehanet, falcılık, astroloji vs. ile sıkı bir şekilde kullanılıyordu. Fizyognomi alanında Avrupa'da bu konudaki önemli
gelişme Johann Caspar Lavater'in çalışmaları sonucu gerçekleşmiştir. Lavater'in ve ondan sonra Franz Jozef Gall'ın söz konusu incelemeleri Avrupa'da bu konu üzerine büyük tartışmalara yol açmıştır
Bilimsel temelden yoksun olmasına rağmen fizyognomi, karakter özelliklerinin tipolojisi için önayak olmuştur.
Gelişimi
Fizyognomi, sistemli bir şekilde ilk kez Çin'de gelişmiştir. Çinliler, insanların yüz biçimlerine göre insanların karakter özelliklerini okuma yöntemini kullanmış, ayrıca başarı düzeylerini belirleme yöntemini kullanmışlardı. Sonraki dönemlerde değişik uygarlık merkezlerinde fizyognomiye ilişkin bilgiler sistemleştirilip geliştirilirken, belli özelliklere sahip değişik ekoller ve sistemler ortaya çıkmıştır.
Eski Çin yüz okuma uzmanlarına göre, yüzü oluşturan unsurlardan beşi çok önemlidir. Bunlar kaşlar, gözler, ağız, burun ve kulaklardır. Eski metinlerde onlar beş önemli organ olarak geçmektedir. Bu organlardan birisinin bile dengeli bir biçimde olması en az 10 yıl mutlu yaşam demektir. Tüm organların aynı şekilde dengeli biçimde olması bu mutluluğu orantılı şekilde arttırıyor. Bu organların incelenmesinden sonra sırada alın, elmacık kemikleri, şakaklar, çene ve kırışıklar gelmekte, en sonunda ise derinin rengi, ayrıca, gözlerin parlaklığı, biçimi, göz küresi ve göz kapaklan inceleniyor. Çin fizyognomi uzmanlarına göre, onların sistemi insanların uzun ömürlü olmaları konusundaki gerçekleri bulacaktır. Çin sistemine göre, insan yüzünde belli konumlar ve çizgiler mevcuttur. Bunların her biri belli bir yaşı belirlemektedir. Onlar, bir dizi "uzun ömürlülük belirtileri"ni de tespit etmişler. Çinlilerin fizyognomi sistemi bugün de incelenmekte ve geliştirilmektedir.
Aristo'nun Fizyognomiye İlişkin Görüşleri
Fizyognomi ile ilgili bilgilere Hipokrat, Aristo ve Pluto gibi eski Yunan düşünürlerinin eserlerinde rastlanmıştır. Aristo, fizyognomiyi kişilerin ruh halini öğrenmek için kullanırken, Hipokrat bu usulle hastalara teşhis koymuştur. Onun ölmüş insanın yüz şeklini tasvir edişi bugün de doktorlar tarafından "Hipokrat maskesi" olarak kullanılmaktadır.
Aristo'nun "De Natura Animalium" (1. Kitap) isimli çalışmasında beden ve yüz yapısı ile insanın karakter özellikleri arasında bağlantı kurulmaktadır.
Aristo'ya göre, insanın beden ve yüz yapısının belli bir hayvana benzemesi, onun karakter özelliklerini ortaya koymaktadır. Aristo insanın yüz yapısı, gözleri, alnı, kafa yapısı, derisinin rengi, saçının rengi, gözünün rengi, bedenin tüy örtüsü, sesinin tonu, yürüyüşü, beden hareketleri, bakışları, boyu ile ilgili karakter özelliklerini hayvanlardaki benzer özelliklerle
kıyaslamaktadır.
Aristo'ya göre, belli özelliğe sahip insanlar, benzeri oldukları hayvanların karakter özelliklerini taşımaktadırlar. Yüz yapısı ve insan karakteri arasındaki ilişki, Aristo'nun eserinde aşağıdaki şekilde geçmektedir .
Dudaklar
Dudakları ince ve ağız kenarları, dudaklar ileri uzandığında üst dudağın alttakinin üzerine çıkacak şekilde gevşek olan insanlar alçakgönüllüdürler. Bu aslan tipine uygun gelmektedir. Aynı şeyi büyük ve küçük köpeklerde de görebiliriz. Dudakları ince, sert ve köpek dişleri hizasında yukarıya doğru çekilmiş olan insanlar aşağı ve bayağıdırlar. Bu domuz tipine uygun gelmektedir. Dudakları kalın ve üst dudak alttakinin üzerine çıkan insanlar aptaldırlar. Bu eşek ve maymun tipine uygun gelmektedir. Üst dudağı ve üst damağı öne doğru çıkan insanlar huysuz ve kavgacıdırlar. Bu, köpek tipine uygundur.
Burun
Burun deliklerinin duvarları kalın olan insanlar iyi kalplidirler. Bu öküz tipine uygun gelmektedir. Burun deliklerinin duvarları ince olan insanlar hırçın bir yapıya ve karaktere sahiptiler; bu köpek tipine uygun gelmektedir. Burun delikleri dairevi olan insanlar alçak gönüllüdürler. Bu durum aslanlarla benzerlik oluşturmaktadır.
Burnu ensiz olan insanlar (sivri burunlular) kuşlara benzemektedirler. Burnunun ucu enli olan insanlar aptaldırlar. Bu domuzlara uygun gelmektedir. Direk alından başlayan gaga burunlu insanlar arsızdırlar; bu, karga tipine uygun gelmektedir. Alından keskin bir şekilde ayrılan gaga burunlu insanlar alçak gönüllüdürler. Bu kartal tipine uygun gelmektedir.
Burnun alınla birleştiği yerde çökük, burun kavisi yukarıya doğru eğilmiş olan insanlar şehvetli ve ihtiraslıdırlar. Bu horoz tipine uygun gelmektedir. Düz ve kalkık burunlu insanlar şehvetli ve ihtiraslıdırlar; bu geyik tipine uygun gelmektedir. Burun delikleri geniş olan insanlar sinirlidirler. Bilindiği gibi bu durum sinirlilik halinde ortaya çıkmaktadır.
Yüz Yapısı
Yüzü enli ve etli olan insanlar iyi kalplidirler; bu öküz tipine uygun gelmektedir.
Kemikli yüze sahip olan insanlar tedbirli, etli olan insanlar ise korkaktırlar. Bunlar sırasıyla eşek ve geyik tiplerine uygun gelmektedir. Küçük yüzlü insanlar cesaretsiz ve iradesizdirler; bu kedi ve maymun tipine uygun gelmektedir. Büyük yüzlü insanlar tembeldirler; bu eşek ve öküz tipine uygun gelmektedir. Dolayısıyla, yüz ne büyük, ne de küçük olmalıdır. En iyisi
orta büyüklükte olmasıdır. Yüzü aşırı küçük olan insanlar aşağı ve bayağıdırlar. Asık suratlı insanlar somurtkan karakterlidirler. Allıkla boyanmış gibi yüze sahip olan insanlar utangaçtırlar. Bilindiği gibi bu durum insan bir şeyden
utandığı zaman ortaya çıkmaktadır. Yanakları allanan insanlar alkoliktirler.
Bilindiği gibi insan alkol aldığı zaman yanakları allanıyor.
Gözler
Gözlerinin altı torbalaşmış insanlar alkoliktirler. Yüzünün bu bölgesi şişkin olan insanlar ise yatmayı çok sevenlerdir. Nitekim, uykudan yeni kalkmış insanın gözünün çemberinde şişkinlikler bulunur. Küçük gözlü insanlar cesaretsiz ve
iradesizdirler; bu maymun tipine uygun gelmektedir. Büyük gözlü insanlar tembeldirler; bu öküz tipine uygun gelmektedir. Gözleri ne aşırı büyük, ne de aşırı küçük olarak doğmuş birisi asil bir karaktere sahip olacaktır. Çukur gözlü insanlar gaddardırlar; bu maymun tipine uygun gelmektedir. Patlak gözlü insanlar aptaldırlar; bu eşek tipine uygun gelmektedir. Dolayısıyla, gözler ne aşırı patlak, ne de aşırı çukur olmalıdır; en iyisi orta büyüklükte olmasıdır. Gözü hafiften çökük olan insanlar alçak gönüllüdürler. Bu aslan tipine uygun gelmektedir. Eğer aşırı çökük ise sakin ve usludurlar. Büyük öküz tipine uygun gelmektedir. Buğulu gözlü insanlar hüzünlüdürler. Bilindiği gibi insan hüzünlenince gözleri buğulanır.
Alın
Alnı küçük olan insanlar aptaldırlar. Bu domuz tipine uygun gelmektedir. Alnı aşırı büyük olan insanlar ağır kanlıdırlar. Bu öküz tipine uygun gelmektedir.Alnı daire şeklinde olanlar aptaldırlar. Bu eşek tipine uygun gelmektedir. Alın yüzeyi büyük olan insanlar hassas, basiretli ve anlayışlıdırlar; bu köpek tipine uygun gelmektedir. Alnı düzgün kare eklinde olan insanlar alçak gönüllüdürler; bu aslan tipine uygun gelmektedir. Alnı kırışık olan insanlar mağrurdurlar; bu boğa ve aslan tipine uygun gelmektedir. Alnında kırışıklar olmayan insanlar yalakadırlar. Dolayısıyla, alnın düz kırışıklı durumu kibirlilik, kırışıksız durumu
ise yalakalığı ifade ettiği için, en iyisi orta durum olacaktır.
Baş
Başı büyük olan insanlar hassastırlar. Bu köpek tipine uygun gelmektedir. Başı küçük olan insanlar duygusuzdurlar; bu domuz tipine uygun gelmektedir. Kafası, yukarıya doğru en-sizleşen insanlar (yumurta kafalı) arsız ve yüzsüzdürler; bu
eğri tırnaklı kuş tipine uygun gelmektedir. Kulağı küçük olanlar maymuna, büyük olanlar ise eşeğe benzemektedirler. Köpeklerde ise kulaklar daha orantılıdır.
Derinin Rengi
Aşırı esmer olanlar korkaktırlar; bu Mısırlı ve Habeş tipine uygun gelmektedir. Aynı şekilde beyaz yüzlü insanlar da korkaktırlar. Bu kadın tipine uygun gelmektedir. Dolayısıyla, mertliği ve cesurluğu ifade eden renk orta kıvamda
olmalıdır.
Saçın Rengi
Sarışın saçlı insanlar cesurdurlar; bu aslan tipine uygun gelmektedir. Saçları aşırı kızılı olan insanlar kurnazdırlar; bu tilki tipine uygun gelmektedir. Yüz rengi solgun ve değişik tonda olan insanlar korkaktırlar. Bu korku anında ortaya
çıkan duruma uygun gelmektedir. Bal sarısı renginde olan insanlar soğukturlar. Soğuk olan insanlar ise yavaş hareketlidirler.
Vücut hareketleri yavaş olan insanlar ise ağır kanlıdırlar. Kırmızı renkliler çabukturlar. Zira, hareketten ısınan vücut kızarıyor. Ateş kırmızısı renginde olanlar çılgınlığa meyillidirler. Şöyle ki, bir cismin aşın ısınmış parçaları alev rengini alıyor. Aşırı hırçın insanlar ise deliliğe yatkındırlar. Göğsünde renk beliren insanlar sinirlidir. Bilindiği gibi insan sinirlenince göğüs bölgesinde bir yangı oluşuyor.
Gözlerin Rengi
Gözleri kızaran insanlar çabuk sinirlenirler. Göz rengi siyah olan insanlar korkaktırlar. Bellidir ki, siyah renk korkaklığı sembolize eder. Gözleri tam siyah değil de, kestane rengine yakın olan insanlar dengeli bir karaktere sahiptirler.
Parlak mavi renkli veya beyazımsı renkli gözleri olan insanlar korkaktırlar.
Bellidir ki, beyazımsı renk korkaklığı sembolize eder. Gözleri mavi değil de, kestane renginde olanlar cesurdurlar. Bu aslan veya kartal rengine uygun gelmektedir.
Gözleri koyu kestane renkli olan insanlar şehvetlidirler. Bunlar keçilere benzetilebilir. Gözleri alev renginde olanlar arsız ve yüzsüzdürler. Bunlar köpeklere benzetilebilir.
Parlak, fakat belirgin bir rengi olmayan göze sahip insanlar korkaktırlar. Gözleri parlak olan insanlar ihtiraslıdırlar. Bunlar horozlara ve kargalara benzetilebilir.
Tüy Örtüsü
Bacakları kıllı olan insanlar şehvetlidirler. Bu keçi tipine uygun gelir. Göğsü ve karın bölgesi aşırı kıllı olan insanlar başladıkları işi hiçbir zaman bitirmezler. Bu kuş tipine uygun gelmektedir. Göğsü tamamen tüysüz olan insanlar arsız ve yüzsüzdürler.Bu kadın tipine uygun gelmektedir. Bu yüzden ne fazla kıllı, ne de fazla kılsız olması gerekir. Omuzları kıllı olan insanlar da başladıkları işi bitirmezler. Bu kuş tipine uygun gelmektedir. Boynunun arka tarafı tüylü olan insanlar asildirler. Bu aslan tipine uygun gelmektedir. Sakalı seyrek olan insanlar dengeli karaktere sahiptirler. Bu köpek tipine uygun
gelmektedir.
Kaşları kalın olan insanlar somurtkandırlar. Kaşları, burun tarafta aşağıya doğru sarkan ve şakaklara doğru yukarı kalkan insanlar saftırlar. Bu domuz tipine uygun gelmektedir.
Baştaki Tüyler
Saçları düz olan insanlar korkaktırlar. Kıvırcık saçlı insanlar da korkaktırlar. Bu Habeş tipine uygun gelmektedir. Dolayısıyla, gerek düz, gerekse kıvırcık saçlar korkaklığı sembolize ettiği için az dalgalı saçlar yüksek manevi değerleri ifade etmektedir. Bu aslan tipine uygun gelmektedir.
Alın üzerinde yukarıya ve arkaya doğru yönelen saçlara sahip kişiler asildirler. Bu aslan tipine uygun gelmektedir. Burun hizasında alının ortasına doğru saçları olan insanlar aşağı ve bayağıdırlar. Nitekim bu durum kölelere özgüdür.
Ses
Ses tonu aşağı olan insanlar küstahtırlar. Bu eşek tipine uygun gelmektedir.
Alçak tondan başlayıp yüksek tonla bitiren insanlar tatmin olmayan ve şikayetçi insanlardır. Bu öküz tipine uygun gelmektedir. Yüksek, alçak ve kırılan bir sesle konuşanlar sapıktırlar. Bu kadın tipine uygun gelmektedir. Yüksek ve düzgün
bir sesle konuşanlar köpeklere benzetilebilir. Zayıf, gevşek bir sesle konuşanlar sakindirler. Bunlar koyun tipine uygun gelmektedirler. Yüksek sesle konuşan ve bağıran insanlar şehvetlidirler. Bunlar keçilere benzemektedir.
NOT: Bunların dışında Aristo, insanın ayakları, vücut yapısı, omuzlar ve boynu, boyu, beden yapısı, bakışları ve göz mimikleri, yürüyüşü ve karakter özellikleri konusunda da belli görüşler ortaya koymaktadır.
Aristo, daha sonra devamcıları Polemon (M.Ö. II yy.) ve At-hamanti (M.Ö. IV yy.) fizyognomi yöntemiyle kendi dönemlerinde yaşamış bir çok şahısın karakter özelliklerine ilişkin yazılar yazmışlardır. Aristo'nun yöntemi uzun müddet kendinden sonraki bilginler için bir kaynak olmuştur.15. ve 16. yüzyıllardan itibaren fizyognomi kişilerin karakter özelliklerinin
belirlenmesinde sıkı bir şekilde kullanılmıştır. Fizyognomi; doktorlar, din görevlileri, filozof ve hakimlerin başvurdukları bir yöntem olmuş ve büyük toplumsal ilgi görmüştür.
17 yüzyılda engizisyon mahkemeleri yüz ve beden yapısına göre "gerçekliği" tespit ediyorlardı. Buna göre de, fizyognomi; kehanet, falcılık, astroloji vs. ile sıkı bir şekilde kullanılıyordu. Fizyognomi alanında Avrupa'da bu konudaki önemli
gelişme Johann Caspar Lavater'in çalışmaları sonucu gerçekleşmiştir. Lavater'in ve ondan sonra Franz Jozef Gall'ın söz konusu incelemeleri Avrupa'da bu konu üzerine büyük tartışmalara yol açmıştır
20 Şubat 2020
YAZILI BÜYÜ OLARAK MUSKA: KENZÜ’L-HAVÂS ÖRNEĞİ
YAZILI BÜYÜ OLARAK MUSKA: KENZÜ’L-HAVÂS ÖRNEĞİ
Azize UYGUN
Özet İlk örneklerine Eski Mısır ve Eski Mezopotamya dönemlerinde rastlanan muska, günümüzde de işlevini devam ettirmekte ve büyüsel amaçla kullanılmaktadır. Seyyîd Süleyman el-Hüseyni’nin Kenzü’l-Havâs kitabında da muskaların hem iyi hem de kötü amaçla kullanıldıklarını gösteren çokça örneğine rastlanmaktadır.
Bu metinlerin içine serpiştirilmiş muhtemel cin, tanrı ve uydurma melek isimleri dikkatleri çekmekte ve dua görünümünde okunması tavsiye edilen bu metinler, okuyanlara fark ettirmeden antik dönem putperestlik kalıntılarını uygulamaya ve onların tanrılarından yardım beklemeye yönlendirmektedir.
Makalede bu tür kitaplardaki büyüsel unsurlar, örneklerden hareketle tespit edilerek tahlil edilmeye, büyünün bir çeşidi olan ve pasif büyüye giren, yazılı bir büyü türü olan muskanın kökeni ve Kenzü’l-Havâs’taki yansıması ortaya çıkarılmaya çalışılarak, örneklerdeki dindışı unsurlara dikkat çekilmiştir.
Giriş
İnsanoğlu başlangıçtan beri kendisini hastalıklara, görünmez varlıklara karşı korumak düşüncesiyle çeşitli pratiklere başvurmuş bunu gerçekleştirmek için yerine göre üstün varlıklardan sözlü olarak yardım istemiş, bazen kendisine güç vereceğine ve koruduğuna inandığı nesneleri üzerine asmış veya yakınında bulundurmuştur.
Zamanla dilin düşünceye aracılık etmesi gibi, yazı da ifade aracı olmuş, duygu, düşünce ve istekleri ifade etmek için kullanılmıştır. Yazının icadından sonra insanlar yazılı kültürle birlikte, hazırladıkları muskalarda kutsal kitaplardan cümlelere, kutsal sözlere, tanrı, peygamber, evliya veya aziz isimleri gibi kutsallığına inanılan isim ve cümlelere yer vermişlerdir.
Muskalar, kâğıt, deri, metal vb. malzemeler üzerine yazılmışlar ve genellikle hamâil (veya hamaylı) denilen bir askıyla kimsenin göremeyeceği bir şekilde taşınmışlardır. “Yazılı olan, yazılmış olan şey, bir şeyden çıkarılan suret”1 anlamına gelen Arapça “nüsha” kelimesinin Türkçeleşmiş şekli olan muskanın, insanı kötü güçlerin etkisinden koruduğuna veya kısmet sağladığına inanılmıştır.2
Muska için Arapça’da “hırz” ve “hicab”
İbranca’da “bağlamak” anlamına gelen “kame’a, kami’a” kelimeleri4 ve Doğu Arabistan’da ‘hamaye, hâfız, ûze” gibi kelimeler kullanılmıştır5 . İngilizce’de muska kelimesine en yakın anlamda kullanılan kelime ‘amulet’ kelimesidir. Muska ile amulet kelimesinin aralarındaki benzerliklerine rağmen; bazı farklılıklar da bulunmaktadır. Latince “amaletum” kelimesinden gelen amuletler büyüsel objelerdir. Genellikle insanları doğaüstü tehlikelerden, kötü cinler tarafından ortaya çıkarıldığı düşünülen her çeşit hastalıktan korumak amacıyla boyna takılmışlardır. Muskalardan farklı olarak amuletler yazılı ve yazısız olabilmektedirler. Muskalarda ise yazılı olma şartı bulunmaktadır.
Diğer taraftan doğu kültüründe yazısız olarak taşınan nesnelere ‘uğurluk’ denilmiştir.
Çoğunlukla bir nesneden, bazen de yazı veya sembollerden, gizemli karakterlerden ve özel objelerden oluşan muskanın sihri bir gücünün (mana) olduğuna ve bununla kişiyi koruduğuna inanılmıştır. Kutsal kitapların dillerinin kutsallığına olan inanç gibi Kuran-ı Kerim’in Arapça indirilmesinden dolayı Arap alfabesinin her harfinin kutsallığına ve sır taşıdığına olan inanç, büyüsel bir güç ve kutsallık katması amacıyla Arap harflerinin muska formüllerinde, dualarda, reçetelerde kullanılmasında etkili olmuştur.
Öte yandan konumuzla yakından alakalı bir kavram olan büyü, sihir ise bilinen yollarla elde edilemeyeni elde etmek, birilerine zarar vermek ya da zarardan korumak için bir takım gizli güçleri kullanarak zararı önlemek ve doğa yasalarını zorla etkilemek amacını güden işlemlerin tümüne denilmiştir. Araplar sihr kelimesini, “onu büyüledi yani onu nefretten sevgiye çevirdi” anlamında ve “çevrilmek, vazgeçmek” anlamında da kullanmışlardır.
Büyü kendi içinde sempatik büyü, taklit büyüsü, temas büyüsü, ak büyü, kara büyü, aktif büyü ve pasif büyü şeklinde çeşitlere ayrılmaktadır. Savunma ve korunma amacıyla yapılan büyüye pasif büyü denilmekte olup, antik dönemlerden beri kullanılan ve yazılı büyü çeşidi olarak bilinen muskalar pasif büyü türüne girmektedir. A.Muskanın Kökeni Tarih öncesi dönemlerden beri nazardan, kaza ve belalardan korunmak amacıyla kullanılan “fetişler” muska ve tılsımların ilk kaynağı olarak görülmüştür. Bu nesnelerin yerlerini daha sonraları dini formüller, bir takım şekiller ve bunların yazıldığı kâğıtlar almıştır. Hazırlanış ve kullanım itibariyle taşıdığı anlam bakımından muskaların antik dönemlerden günümüze gelme süreci içinde çok fazla değişikliğe uğramadığını söylemek mümkündür. Tarih öncesi dönemlerde hastalık, ölüm gibi olguların, bilimsel yetersizlikten dolayı mitolojik sebeplere bağlanması,
ilkel insanı doğaüstü bazı güçlerin etkisinin varlığına inanmaya ve saldırgan güçlerin tesirinden korunma çabalarına başvurmaya sevk etmiştir.
Eski Mezopotamya medeniyetleri olan Akad, Babil ve Asurlular’da şeytanlara ve kötü güçlere karşı korunmak amacıyla muskalar yapılmıştır.
Özellikle Babil büyü gelenekleri arasında evlerin merdivenlerinin altında muska yakma âdeti olduğundan bahsedilmektedir. Muskanın ilk örnekleri olarak, Eski Mısır kültüründe yer alan cenaze amuletlerini kabul edenler de bulunmaktadır. İnsanlar bunları hem üzerlerinde taşımış hem de ölen kişilerin, firavunların mumyalarının bulunduğu tabuta veya mezara, öbür dünyadaki hayatında ona kılavuzluk etmeleri düşüncesiyle koymuşlardır.18 Yazılı parşömenler şeklinde olan bu amuletler yazılı türün ilk örnekleri olarak muska kategorisine dâhil edilmişlerdir. 19 Doğumdan itibaren insanların günlük hayatında yaygın olarak kullanılan tılsımlı objeler başlangıçta daha çok takı olarak kullanılmışlardır.20 Süs eşyası olarak kullanılmış olan bilezik, kolye, küpe, toka ve broş gibi bazı nesneler amulet görevi gören eşyalardır. Tanrıların ruhunun bu amuletlerin içine yerleşebildiğine inanılmıştır.21Kötü güçlerin etkisine erkeklerden daha çok kadınların maruz kaldığına inanılması, kadınların söz konusu eşyaları daha fazla kullanmalarına sebep olmuştur.22Günümüzde ise, muskalar özellikle havas ilmi olarak bilinen ve bu alanda yazılmış çeşitli gizli ilim ve büyü kitaplarında yerlerini almışlardır.
Kenzü’l-Havâs isimli eserde farklı amaçlara göre hazırlanmış çok sayıda muska örnekleri bulunmaktadır. Kitapta yazılı büyü ile ilgili örneklerin çokça bulunması ve günümüzde bu işle meşgul olanların kaynak kitaplarından biri olması çalışmamızda bu kitabın tercih edilmesinde etkili olmuştur. Bunun için de makalemiz, tam künyesi “Seyyid Süleyman el-Hüseynî, Kenzü’l-Havâs ve Keyfiyet-i Celb ve Teshir, Cemiyet Kütüphanesi, İstanbul 1332”olan kitaptaki örnekleriyle sınırlandırılmaya çalışılmıştır. B. Muskanın Yapılış Şekilleri Muskaların hazırlanmasında özellikle kutsal metinlere, kutsal isimlere, tanrı, melek ve cin isimlerine ve vefklere yer verilmiştir. Yazılı büyü türlerinde büyücülerin, sayılar ve diyagramları birleştirerek muskalarında kullanılabilmeleri için bazı Kur’an ayetlerini, tanrı, melek, cin, peygamber ve meşhur evliya isimlerini bilmesi gerekmektedir.23 Büyüdeki damgalar ve muskaların üzerindeki şifreli yazılara “karakterler” denilmiş ve muskaları hazırlarken eski çağlarda “hiyeroglif,” Araplarda “gözlük harfleri” denilen çivi yazısı işaretleri ve Avrupa büyücülüğünde özellikle İbranca şifreli yazılar olan “Davut Alfabesi’ni” kullanılmıştır.
Pratik Kabalistler amuletlerin üzerine işledikleri tanrıyı sembolize eden ismi, ifritleri kontrol etmek ya da onlara karşı mücadele etmek amacıyla kullanmışlardır.
Muskaların yapımında renk seçimine önem verilmiştir.
Kenzü’lHavâs’ta da muska yazarken kullanılan mürekkebin rengine dikkat edilmiş, genellikle ak büyü için yazılan muskalarda mürekkebin rengi açık iken, kara büyü için kullanılan mürekkeplerin rengi siyah seçilmiştir. Muskaların yazım aşamasında gezegenlerin konumu önem arzetmektedir. Bunun için muskanın amacına göre doğru günün seçilmesi önemlidir. Kullanılış amacına göre iyilik için, kötülük için olan muskaları yazma zamanları farklıdır. Örneklerde yıldız ve muska ilişkisinin gözetilmesi ve muskanın hazırlanmasında bu ilişkiye dikkat edilmesi gerekmektedir. Bununla beraber kitapta muskaların hazırlanırken yerine getirilmesi gereken şartlarından biri de tütsü yakmaktır. Bunun için öd ağacı, anber, güzel kokulu bir şey, erkek günlük, cin elması, sakız gibi tütsüler tercih edilmiştir. Bazı örnekler de ise yakılması için bir tütsü ismi verilmemiş, herhangi bir tütsünün yakılması tavsiye edilmiştir. Kenzü’l-Havâs’ın uygulamalarında bazen sûre ve ayetler sözlü olarak okunması için verilmiş, okunduktan sonra ya suya, ya üzerinde taşınılacak nesneye, muskaya üflenerek ya da sadece okunarak veya çoğu kez ebced hesabıyla ulaşılan toplam sayılar kullanılarak uygulamaya gizemli bir hava katılmak ve sistemin herkes tarafından anlaşılması önlenmek istenmiştir. Muskaların amaçlarına göre taşınma yerlerinin değişmesinden dolayı tanrı sözüne ve ismine saygısızlık etmemeye de dikkat edilmesi talep edilmiştir.30 Bunların dışında muskaların yapımı usulü hakkında Kenzü’l-Havâs’ta herhangi bir bilgi verilmemekle birlikte, muska örneklerinden hareketle muskaların çeşitli metallere, gümüş, bakır, kurşun, demir gibi levhalara, yüzük üzerine, keten, pamuk veya ipek ve renkli kumaşlar üzerine, mendil üzerine, ceylan ve geyik derisi üzerine, kıymetli bir cisim, mühür cam, kiremit parçası, taş üzerine, kerpice ve en fazla tercih edileni olan kâğıt üzerine yazıldıkları görülmektedir.
Muskalar insanın, hayvanın üzerinde taşınması, boyuna asma veya canlı değilse üzerine asma, gömme veya iliştirme, eve, dükkâna, tarlaya, ağaca, kilere, ambara asılması, gömme veya amaca göre bir yere konulması şekillerinde kullanılmışlardır. Ayrıca hazırlanan muskalar başın üzerine, dişin üzerine, parmak, kol, pazu, karın, boyun gibi insanların, çocukların, hayvanların üzerlerine bağlanabilmekte veya buralarda taşınabilmektedir. Mesela formül, muskanın farenin boynuna asılmasını bile önerebilmektedir.
Bunların dışında muska sadece canlı olanlara değil, malda, mülkte bereketin, kârın artması veya aksine zarar verilmesi için de kullanılabilmektedir. Çoğunlukla insanlar tarafından taşınan belli mekânlara yerleştirilen muskalar, genellikle küçük bir kutu içinde, bir torbada ya da muşambaya sarılarak koltuk altında, omuzda, gömlek içine dikilerek taşınmışlardır. Romalılar da muskaları bezlere ve çeşitli malzemelere sararak saklamışlardır.
Filistinliler tarafından ise birçok muska, keten bir bez üzerine Kuran ayetlerinin ve gizemli sözlerin yazılarak küçük bir teneke kutu içine yerleştirilmesi ve bu kutunun bir kuşakla omuz üzerine, çıplak vücuda bağlanmak suretiyle kullanılmıştır. Günümüzde de olduğu gibi çoğunlukla kare, üçgen, silindirik şekillerde katlanılmıştır. Muskanın Kullanım Amaçlarına Göre Çeşitleri Genellikle koruma amaçlı olarak hazırlanan muskalar, amaçlarına göre çeşitli şekillerde ve yöntemlerde hazırlanmışlardır. Havâs kitaplarında neredeyse her istek, dilek için ve sayılamayacak kadar çok amaçla hazırlanmış olan muskalar iyi amaçlı ve kötülük amaçlı olanlar şeklinde iki kısma ayrılabilmektedir.
İyi Amaçlı Olanlar Kenzü’l-Havâs’ta iyi amaçlı olarak hazırlanan muska örneklerini, koruma ve güçlendirme amaçlı olanlar şeklinde ayırmak mümkündür. Bu tür muskalarda bir kimseye, bir canlıya veya her hangi bir nesneye zarar verme amacı güdülmemekte fakat hazırlanan örneklere büyüsel unsurların karıştırıldığı dikkati çekmektedir.
1a. Koruma Amaçlı Olanlar Kitapta verilen muska örnekleri genellikle hastalıkları tedavi veya hastalıklardan korunma amacıyla hazırlanmışlardır. Bunlar daha çok vücutta var olan herhangi bir ağrı ve sızının isabetini engellemede veya tedavisinde kullanılmıştır. Verilen formüllerle hazırlanan muskalar ağrıyan yerlere iliştirilmiş, asılmış veya insanın bunları üzerinde taşıması istenmiş ve tedavilerin gerçekleşeceğinden hemen hemen hiç şüphe duyulmamıştır.
Antik dönemde de amuletler doğaüstü tehlikelerden korunmak, tedavi etmek amacıyla hazırlanmışlardır.36 Yılandan, kötü gözden, şeytanlardan, cinlerden gelen tehlikelere karşı amuletler kullanılmıştır. Mısırlılar amuleti bedenin büyü yoluyla korunmasını sağlamak amacıyla kullanmışlar ve her bir amuletin kendine özgü bir anlamının ve işlevinin olduğunu düşünmüşlerdir. Eski Romalılar da zehirlenmeye karşı garip işaretlerin yazıldığı muska ve tılsımlar taşımışlardır. Koruyucu amuletleri yaygın bir şekilde Greko Romanlılar da kullanmışlardır. Yahudilikte ise amuletler hastalıkları engellemek ve sağlık için kullanılmışlardır. Kullanılan mistik isimler ve kutsal kitaplardan alıntılar onların kutsallaşmasını sağlamıştır.41
Araplarda da gelin odasındaki cinleri kovma duasının yanında hamile bir kadını doğumda koruma adına hazırlanmış olan bir muskanın kullanıldığından bahsedilmektedir. Muska sadece kötü güçlere, ruhlara karşı değil, insanlar ve hayvanlara karşı da kullanılmıştır. Araplara göre muskalar, kasırga veya göksel yazı denilen tuhaf karakterli yazılarla yazılmıştır. Yılan zehrine, nazara, çeşitli hastalıklara, hummaya, uyurgezerliğe, kulak ağrısına karşı da muskalar hazırlanmıştır. Kenzü’l-Havâs’ta da sara hastalığı önemsenen ve muskayla tedavisi önerilen hastalıklar arasındadır. Bazen sara ve akıl hastalığı için aynı formüller tavsiye edilmiştir.
Ayrıca sıtma, çiçek hastalığı, veba, taun, kolera gibi salgın hastalıklardan46 ve ateşli hastalıklardan korunmak için, ağlayan çocuğu susturmak için, felç, çıban, sivilce gibi rahatsızlar için formüller verilmiştir. Bazense verilen formül için, hastalık ismi verilmeden “tüm hastalıkları veya en ağır hastalıkları eceli gelmemişse iyileştirir” şeklinde ifadeler kullanılmıştır.
Hastalıkların dışında muskanın koruma aracı olarak kullanılmasının tavsiye edildiği yerler arasında nazardan, zalim bir insan veya yöneticiden korunma, bahçeleri ve evleri zararlı hayvanlardan koruma amacıyla verilen formüller yer almaktadır.
Ayrıca savaşa karşı, humma-sıtma, dalak hastalığı, nezle, çiçek, felç, baş, diş, göz, karın ağrısı, boğaz-boyun ağrısı gibi hastalıklara karşı, insanları, hayvanları koruma, silaha karşı, cin şerrinden, sihirden, ihtilam olmaktan, doğum sonrası ağrıdan, uykuda korkmaktan, kabir azabından korunma amacıyla verilen örnekler de bulunmaktadır.
Kenzü’l-Havâs’ta muskaların hazırlanmasında Esmâü’l-Hüsnâ’lar, ayetler, büyüsel kare olarak da bilinen vefkler, tılsımlı daireler, harfler, isimler, semboller kullanılmıştır. Kitapta muskayla ilgili fazlaca örnek bulunduğu için her muska çeşidinden üçer örnek verilecek ve örnekler tahlil edilecektir.
Örnek 1: Koruma amaçlı olarak hazırlanmış bir örnekte Allah’ın en
büyük adı olan Allah isminin kâğıt üzerine yazılıp, bir cenazenin üzerine
konulması durumunda o o cenazenin yani tabutta bulunan kimsenin kabir
azabından emin olacağı belirtilmektedir.48
Kâğıda yazılarak hazırlanan bu muskayla kişiyi kabir azabından
kurtarma amaçlanmaktadır. Bu usûl Mısır’da ölen kimseye öbür dünyada
kılavuzluk etmesi için tabuta veya mezara konulan ve muskanın ilk
örneklerinden sayılan cenaze amuletlerini anımsatmaktadır. Ancak kitapta
görüldüğü gibi ölen her kim olursa olsun kâğıda Allah isminin yazılarak
cenazenin yerine konulmasıyla sorgusuzca kişiye cennet kapılarını açacağı kabul
edilmektedir.
Örnek 2: Bu örnekte ise, baş ağrısı ne kadar şiddetli olursa olsun, temiz
bir kâğıt üzerine, gül suyunda ezilmiş safran ve misk ile (Fatiha Suresi ve Yusuf
بسم هللا الرحمن الرحيم الحمد هلل رب العالمين yazılan) kısımları son ayetinin. 64 Suresi
lillâhi ḥamdü El. Bismillâhirraḥmânirraḥîm"فاهلل خير حافظا و هو ارحم الراحمين
Rabbi’l ‘alemin (sûre-i şerifini sonuna kadar) Fallahü ḫayrun ḥafiẓan ve nüve
erḥamurrâḥimin." verilen buayetler yazılmalı ve sonrasında da,
يا رب رأسى ضرنى من وجع فيه سكن
انت اللطيف لما تشاء وانت لو شئت سكن
خلقت عرشا فوق ماء باسم لطيف قد سكن
فعافنى وداونى يا من له الريح سكن
وله ما سكن فى الليل و النهار و هو السيع العليم ف ق ج م خ م ت ص }911 دفعه{
واسم اعظم خاتمى }911 دفعه{ وصلى هللا على سيدنا محمد و على آله وصحبه وسلم
Yâ Rabbi re’si ḍarreni, Min vec’ın fîhi sekenün,
Entellatîfü limâ teşâü, Ve ente lev şi’te sekene,
Ḫalaḳte ‘arşen fevḳa mâin, Bismin latîfin ḳad sekene,
Fe’âfeni ve dâveni, Yâ men lehürrîḥa sekene.
Ve lehü mâ sekene filleyli ve’n-nehâri ve hüve’s-semî’ul ‘alîmü. Fe, kaf,
cim, mim, hı, mim, te, sad (yüz defa) ve İsm-i Azam hatemi (yüz defa) ve
sallallâhü ‘alâ seyyidinâ Muḥammedin ve ‘alâ âlihi ve saḥbihi ve selleme"
şeklindeki şiir ve tılsım yazılıp hastanın üzerine iliştirilmelidir.
Hazırlanan bu formülle hastanın iyileşeceği belirtilmektedir.
Örnekte görüldüğü gibi baş ağrısını tedavi etmek amacıyla verilen
formül Fatiha ve Yusuf Surelerinin bir kısmı alınarak oluşturulan metinle
birlikte bir şiir ve bazı kısımları 100’er defa yazılacaktır, şeklinde uyarının
bulunduğu bir tılsımdan oluşmakta ve formülün faydası umulmaktadır.
Bu metinlerin yazılması için kullanılan malzemenin gülsuyu, misk ve safran gibi
cinleri cezbetmede kullanılan güzel kokular olduğu görülmektedir.
Örnek 3: Dalak şişmesinin verdiği ağrıdan kurtulmak isteyen bir
kimsenin ise temiz bir kâğıt üzerine verilen metni misk ve safran ile yazarak
üzerine asması yeterli görülmüş ve bu uygulamadan sonra o kişinin “Allah’ın
izniyle” iyileşeceği söylenilmiştir.
Verilen metin şöyledir:
طلطميش طلطميش بقوش بقوش هيطيط هيطيط انشل ايها الطحال من جنب فالن ابن
فالنه بحق هللا الواحد القهار ال ع على العرش استوع و مدور الكلا الدوار اسكن كما سكن عرش
taltamîş Taltamîş‘الرحمن الرحيم وله ما سكن فى الليل و النهار و هو السميع العليم
bekûşün bekûşün heytît heytît enşel eyyühel tahallü min cenbi fülânibni fülâne
bihakkıllâhil vâhıdil kahhârüllezî alel’arşıstevâ ve müddeverül felekiddevâri
üskün kemâ sekene arşürrahmânirrahîmi ve lehû mâ sekene filleyli vennehâri ve
hüvessemiû’lalîmü”
Dalak şişmesinin tedavisi amacıyla verilenbu metnin içine, bazı kelime
veya isimlerin yerleştirildiği görülmektedir. Büyü metinlerinde olduğu gibi
sözlerin ahenkli ve dikkat çekici olması amacıyla metne kafiyeli, gizemli
kelimelerle başlanmış ve الطحال tahallü ismine bir hitapla devam edilmiş ve
sonuna Enam Suresi 13. ayeti eklenerek bir metin oluşturulmuştur. Buradaki
kelimelerin anlamları bilinmemekle birlikte kimlere hitap edildiği de tam olarak
anlaşılamamaktadır.
Bu örneklerin dışında kitapta yer alan ve koruma özelliği taşıyan muska
örneklerinin içerisinde, hâdim ve melek ismi olarak geçen uydurma kelime ve
isimler bulunmaktadır. Onlardan birisi kişinin her dilediğinin yerine gelmesi için
verilen bir örnekte kullanılan isim olan “Turfeyâil’dir”.51 Bir kimsenin
dostluğunu ve sevgisini kazanmak içinse Rauf vefkinin kenarına hâdim
“Eriyâil” ve kişinin isminin yazılması gerekmektedir.52 Makam ve mevki kazanmak için Harciyâil,53 rızkın çoğalması için Atyâil,54 ve gece rüyada bir çok şeyden haber almak için Feryâil55 ismindeki hâdimler kullanılmaktadır. Bu isimleri elde etmenin farklı usulleri bulunmakla birlikte bir usule göre genellikle ebced hesaplamaları sonucunda çıkan toplama harf değerleri verilerek sonuna – âil ve –yuş ekleri eklenmekte ve melek veya cin isimleri olduğu söylenilen bu isimler bulunmaktadır.56 Koruyucu bir işlev gören bu araçların fiziksel etkisinden çok ruhsal etkilerinden söz etmek mümkündür. Korunmayı amaçlayan kimselerin bu nesneleri üzerinde taşımalarının sonucunda taşıyıcılarını bu yolla görülen ya da görülmeyen düşmanların saldırılarına karşı koruduğuna inanılmıştır.
1b. Güçlendirme Amaçlı Olanlar Genellikle koruma amaçlı olarak yapılan muskaların söz konusu nesneye veya canlıya güç kazandırma amacıyla da hazırlandıkları görülmektedir. Kitapta güçlendirme için kullanılması önerilen muskalar daha çok insanların sevgisini ve saygısını elde etmeyi amaçlamaktadır.
Bir hâkimin, devlet büyüğünün yanına girerken, rızık kapılarının açılması için, bol balık yakalamak, zalimin yanına girerken heybetli görünmek, itibarlı olmak, saygı duyulmak, ömrün mutluluk ve bolluk içinde geçmesi, bekâr veya dul bir kadının evlenmesi, define bulmak ve gideni geri getirmek, sevgi kazanmak ve bir kimsenin dileklerinin olması için, sıtma hastalığı, hamile kalınması, sanatçı ve işçinin eline aldığı her işi başarması için gibi sebeplerle muskalar hazırlanmıştır.
Ayrıca müşterinin artması, gizliliklerin ortaya çıkması, dünya ve ahrette ki ilimleri idrak kuvveti için, ferah ve neşeli olmak için, adaletin ilham edilmesi, ara düzelmesi, çocuğun çabuk yürümesi, makam, rütbe elde edilmesi, çocuğun konuşması, işlerin kolaylaşması için, işten çıkanı geri döndürmek, memuriyet almak gibi problemleri çözmek için örneklere yer verilmiştir.
Bununla birlikte gözden saklanmak (görünmez olmak) için, erkek çocuğun olması, tutuklunun kurtarılması, ölmüş bir kimsenin rüyada görmesi, hırsızın bulunması, çocuğu olmayanın çocuğunun olması için, uykusu ağır olanın uykusunun hafifletilmesi gibi amaçlarla da güçlendirme muskaları hazırlanmış ve söz konusu problemlerin üstesinden gelinmeye çalışılmıştır. Her muska çeşidiyle ilgili Kenzü’l-Havas’tan seçeceğimiz üçer örneğe yer verilerek, örnekler tahlil edilmeye çalışılacaktır.
Örnek 1: Bir örnekte verilen ism-i âzam dairesi, gül suyunda eritilmiş misk ve safran ile beyaz ipek kumaş üzerine yazılıp, güzel kokulu bir şeyle tütsülenmeli ve verilen dua okunmalıdır. Devlet büyüklerinin yanına girecek kimsenin hazırlanan kumaş yanında bulundurulursa karşısındakine heybetli ve sevimli görünecek ve onlara isteklerini kabul ettirecektir.
Okunacak dua şudur: )
...(ان تسخرلى مالئكتا الكرام خدام ه ه االسماء اللهم سخرلى كسكيائيل و دردبائبل شمخبائيل و طوطيائيل و روقيائيل و سمعيائيل و طغيائيل وجبرائيل و مكائيل و سمسمائيل و حرفيائيل اجبوا ايتها الملوا و الرؤساء )...( اسئلا ان تسخرلى ه ه االرواح و ان يأتونى فى (…) نومى اويقظنى اننا على كل شىء قدير يا هللا يا هللا يا هللا"
kel-teshareîlî melâikete en ve huddâme hazihil esmâi Allahümme sahhirlî kesfıyâîle ve derdebaîle mevşemhıyâîle ve tavtayâîle ve revkayâîle ve semiyâiyle ve tağyâîle ve cebrâîle ve mikâîle ve semsemâîle ve harfeyâîle eciybü eyyetühel mülüke verrüesâü(…) eselüke en tashırelî hazihil ervâha ve en ye’tûni fî nevmî ev yakazanî inneke ‘alâ külli şeyin kadîrün. Yâ Allah, yâ Allah yâ Allah. (…)
bu ismin hâdimi olan meleğini emrime ver. Allah’ım Kesfiyâîl’i, Derdebâîl’i, Şemhiyâîl’i, Tûtıyâîl’i, Rukıyâîl’i, Sem’iyâîl’i, Tağyâîl’i, Cebrâîl’i, Mikâîl’i, Semsemâîl’i ve Harfiyâîl’i, emrime ver.
İcabet edin ey krallar, reisler (cin) ve ihtiyaçlarımı yerine getirmede Allah Allah Allah büyük isminin hakkı için bana yardım edin (…) denilmekte ve daha sonra da ruhları emrime ver (…) sen her şeye kâdirsin ey Allah ey Allah ey Allah diye dua olduğu söylenilen metin sonlandırılmaktadır. Verilen formülde açık bir şekilde bir cinin kişinin emrine verilmesi isteğinin dile getirildiği görülmektedir.
Dua metni içerisinde cin reislerinden bahsedilmektedir.
El-Hüseyni kitabındaki başka örneklerde reislerle cin krallarını kastetmektedir. Büyüsel uygulamanın amacına uygun seçilen tütsülerde amel hayr için olursa güzel kokulu tütsüler yakılmış; amelin şer için olduğu durumlarda ise kötü kokulu tütsüler tercih edilmiştir.
Burada da hoş kokuları seven cinlerin60 güzel kokular saçtığı bilinen günlük tütsüsüyle bulunan ortama davet edilme isteği görülmektedir. Kadim kültürlerde de kutsal varlıklara kurban olarak sunulan şeyler; kesmek, yakmak veya kısmen kanını akıtmak şeklinde bir canlı olabileceği gibi yiyecek, içecek, bitki, tahıl, tütsü, süs ve mücevherat gibi şeyler de olabilmektedir.61 Burada tütsünün Babil’deki gibi bir kurban olarak sunulduğunu görmekteyiz. Kitapta bir devlet büyüğünün, hâkimin ve düşmanın karşısına çıkarken bu kimselere daha heybetli görünme ve onların saygısını kazanma ve itibar elde etme gayretinin önemli olduğu, el-Hüseyni’nin bu konulara oldukça önem verdiği de dikkat çekmektedir.
Muskanın yazılması için seçilen ipek kumaşın rengi, formülün kötülük yapma amacıyla hazırlanmamış olmasından dolayı beyaz olarak tercih edilmiştir. Çin’de de muskanın yapılacağı maddenin rengine dikkat edilmiş ve formüller sarı, kırmızı renkli kâğıtlara yazılmış, mürekkepler siyah veya kırmızı olarak seçilmiştir. Hazırlanan muskalar kapı eşiğine, yatak odasındaki perdenin üstüne veya saçların arasına sıkıştırılmıştır. Kimi zaman da muska yakılarak külleri çayla veya suyla karıştırılmış ve içilerek bedene etki etmesi amaçlanmıştır.
Örnek 2: Kısmetinin bağlı olduğu düşünülen ve evlenme çağı geçmekte olan bir kimsenin evlenmesini kolaylaştırmak için hazırlanan formülde temiz bir kâğıda, verilen metin yazılmalı ve o kişi hazırlanan bu nüshayı sağ pazusunda taşımalıdır. Yakın bir zaman içinde o kimseyle evlenmeyi isteyen insanlar çıkacaktır, denilmektedir.64
Verilen metin şöyledir:
تهش تهش تهش تهش كهل كهل مارش مارش يارش يارش سروش سروش هوش هوش نوش نوش نواش نواش نهراش نهراش انحلت عقدة فالنه بنت فالنه و رغب في خطبتها كل من رآها بحق ه ه االسماء العظيمة و با لف الف ال حوال وال قوة اال بلله العلى العظيم و صلى ,هللا على سيدنا محمد و على آله و صحبه و سلم
(kehil, kehil, tehiş, tehiş, tehiş, Tehiş mâriş, mâriş, yâriş, yâriş, surûş, surûş, hûş, hûş, nûş, nûş, nevâş, nevâş, nehvâş, nehvâş, nehrâş nehrâş inhallet ‘ukdetü falân binti falâne ve rağibe fi hutbetihâ küllü men râha bi hakkı hazihi’lesmâül ‘azimete ve bi elfi elfin lâ havle velâ kuvvete illâ billâhil ‘aliyyil ‘azîmi ve sallallâhü alâ seyyidinâ Muhammedin ve alâ âlihi ve sahbihi ve sellem).
Uygulamanın sonunda kısmeti bağlı olan kızın kısmetinin açılacağı ve
yakın bir zamanda onun taliplisinin çıkacağı umulmaktadır. Burada muskadan
beklenen şey, söz konusu kimsenin kolunda bulunduğu sürece muskanın karşı
cinsi çekecek bir güç yayması veya koluna bağlayan kimseye, karşı tarafı
etkileyecek bir çekicilik gücü kazandırmasıdır.
Formülde kişinin muskayı
üzerinde taşımasıyla olduğundan daha sevimli daha beğenilen bir kimse olarak
görülmesini sağlamak amaçlanmaktadır. Bunun yanında sevgi, evlilik ve karıkocayla ilgili meselelerde verilen muskaların amacının ilişkileri güçlendirmeğe
yönelik olduğu görülmektedir.
Bekâr insanlar ya da dul olup evlenmek isteyen
kimseler için de bu usul kullanılmakta ve evlenecek kimselerin karşıdakilerin
beğenilerini kazanmaları için hazırlanan muskayı yanlarında taşımaları
istenmektedir.65
Verilen metinde geçen kelimelerin anlamları bilinmemekle birlikte
tekrarlara, kafiye uyumuna, okurken ses ahenginin olmasına dikkat
edilmektedir. Metnin ortalarında kişinin isminin yazılacağı bir yer bulunmakta
ve sonraki cümleler bu kimseyi her görenin nişanlanmak istemesini ve baştaki
isimlerin hakkı için bunun yerine getirilmesini isteyen cümlelerle devam
etmektedir. Metnin sonunda ise Peygamberimize salat ve selamlar
bulunmaktadır.
Şirinlik ve sevgi kazanma veya bir eş bulma amacıyla hazırlanan bu tür
uygulamalar, insanlar tarafından ve insanın fıtratında var olan sevilme
duygularını kullanmayı amaçlayan usullerdir. Antik Yunanlılar tarafından aşk
büyüsü için gömülmüş muskalara ve arenalardaki gösterilerde rakiplerine karşı üstünlük sağlamak amacıyla hazırlanmış muska kalıntılarına rastlanmıştır.
Örnek3: Karı kocanın veya birbirine düşman iki kimsenin aralarını
bularak barıştırmak amaçlanırsa veya aralarında sevgi ve dostluk kurulmak
istenirse, Cuma günü hatip minberde olduğu sırada verilen metnin yazılması ve
okunması, sonra da bu kâğıdın öd ağacı ve sakız ile tütsülenmesi gerekmektedir.
Karı-kocanın barışması için ikisinin birlikte baş koydukları bir yastığın içine bu
kâğıdın konulması gerekmektedir.
Aralarının düzelmesi istenilen kimselerden
ise sadece birinin bu kâğıdı üzerinde taşıması aradaki kırgınlığı, düşmanlığı
giderecek, sevgi ve dostluğu sağlayacaktır.
Verilen metin şöyledir:
توكلو يا خدام ه ه االسماء بالقاء الحبة و المودة بين فالن بن فالن و فالن بنت فالنه
عليكم االسماء ه ه بحق
Tevekkelü yâ hüddâmü hâzihil esmâe bilkâil mahabbeti
velmeveddeti beyne fülân ibni fülâne ve fülâne binti fülânehü bihakkı hâzihil
esmâü ‘aleyküm.
۳١١١١١١١١١۳١١١١١١٤۳١۳٨١١١١١١١١١١٤۹۳١
۳١٨١۹۹١۹١۹١١٤١۳٨۹١١
١۰١١١٨٤
يا مؤلف القلوب الف بين فالن بن فالنه و فالن بنت فالنه )...( يا خدام ه ا اليوم و ه ه
الساعة بج ب المتباغضين الى المحبة بحق ه ه االسماء بحق أيوش أيىش بدوح حب ودود حب
يا بدوح الق المحبة بعد البغضة و االلكة بعد الكرقة اهيا شراهيا أدوناع اصباوت آل شداع و انه
"لقسم لو تعلمون عظيم هيا الوحاء العجل الساعة
fülân beyne ellif kulûbi müellifel
Yâ fülâne ve fülân binti fülâne ya hüddâmü hazelyevme ve hazihissâate bicezbil
mütebağıdîne ilel mahabbeti bihakkı hazihil esmâi bihakkı eyuşin eyuşin
bedûhın hubbü vedûdin hubbin yâ bedûhım elkı el-mahabbete ba’del buğdati vel
ülfeti ba’del firkati ehyâ şerâhiya edûnâyin asbâvutin elin şedâyin ve innehü
lekasemün lev ta’lemûne azîmün heyel vehâül ‘acelüssâatü."
Verilen metin içerisinde Esmâü’l-Hüsnâ’lar ve tılsımlar, ne ve kim
olduğu bilinmeyen isimler, ilah isimleri yer almaktadır. Metne (falan) kimseyle
(falan) kimsenin aralarında muhabbetin oluşmasını isteyen ve hâdimin
Dua olarak verilen metinde öncelikle bu esmânın hâdimine bir hitap söz konusudur. Daha sonra harflerden oluşan bir tılsım bulunmakta ve sonraki cümlelerde günün ve saatin hâdimine (metafizik gücüne) hitap yer almaktadır. Sonrasında ise Yahudi tanrısı olan Adonay ve Şaday’ın da isimleri dua da yer almaktadır. Adonai, Tevrat’ta kimi yerlerde tanrı Yehova’ya verilen isimdir ve Yahudi tanrısının kötü sıfatına işaret ettiği söylenmektedir.68 Adonis ve Adoni “Rab” anlamına gelmektedir ve önceleri Güneş için kullanılmış sonraları ise Yahudiler tarafından Tanrı’nın ekzoterik bir ismi olarak kullanılmaya başlanmıştır.
Yahve ismini suistimal etmemek amacıyla daha sonra Adonay olmuş, sonra da Yehova olarak okunmuştur.70 El Şaddai ise “yeterlinin ötesinde olan Tanrı” demektir ve Tanrı’nın isimlerinden biridir.71 Sonraki cümlelerde بدوح أيىش أيوش بحقbihakkı eyûşin eyşin bedûhın gibi isimlerin hakkı için muhabbet istenmektedir. Metin bu işin acilen yerine getirilmesini isteyen kalıp cümleyle sonlandırılmaktadır. Örnekte ara düzeltmek ve muhabbetin artması için seçilen günün, Cuma olduğu görülmektedir. Cuma, Venüs gezegeninin günü olup, Roma’da güzellik ve aşk tanrıçasıdır.72 Mezopotamya’da tanrıça İştar olan Venüs, Yunanlılarda Afrodit’tir.73 Sabiilerde ise Dlibat’tır.74 Bu bilgilerden yola çıkarak bu formül için seçilen günün tesadüfi olmadığı ortaya çıkmaktadır. Formül aşk tanrıçasının gününde yapılarak yardımı beklenmektedir. Birçok örnekte amacın ve günün gezegen tanrısının özelliğinin uyguluğuna dikkat edilmiştir.
Buradaki örnekte amaç, hazırlanan muskanın kişinin üzerinde taşınarak, hangi konuda muska hazırlanmışsa o konuda ısrarlı olduğunu göstermek ve onun sağladığı manevi güçle istenilene ulaşabilmektir. Başvurulan mercii genellikle Allah olmakta ve kişi muskanın gücünden faydalanarak Allah’ı etkilemeye çalışmaktadır. Bazen de merciin karıştığı veya değiştiği görülmektedir. Oysaki Allah’la insan arasına girecek aracılar İslam’da reddedilmiştir.75 Kitapta bu örneklerin dışında müşterinin artması, düşmanlara ve zalime karşı üstünlük sağlanması, ev yapmak, kısmet açmak, evlilik, karı-kocayı barıştırmak ve saygı için, cinsel ilişkilerde, kolay doğumda, dileklerin gerçekleşmesinde, çocuk düşüren için, bir kimseye üstün gelmek, gizlilikleri göstermek, ahiret-dünya ilimlerini anlamak, rüyada görmek, itaat ve insanların sevgisini elde etme amacıyla hazırlanan muska örnekleri yer almıştır. Ayrıca çocuğun çabuk yürümesi, çabuk konuşması ve ağlamaması için, çocuğu olmayanlar için, makam-rütbe, bolluk-bereket, görünmezlik için, erkek çocuk doğurma, hırsızı rüyada görmek, malın kolay satılması gibi isteklerle yapılmış olan muska örneklerinde asıldığı yere, insana ve herhangi bir canlıya güç katarak o işin olmasını sağlamak amacı gözetilmiş ve bu amaçla güçlendirme muskaları hazırlanmıştır. Kötü Amaçlı Olanlar Muskaların korunma amacıyla özellikle de hastalıklardan korunmak için hazırlandıkları düşünülse de, zarar vermek, kötülük yapmak amacıyla da hazırlanan muska örnekleri vardır. Muskayla, büyüde olduğu gibi tanrıyı bir takım şeylere zorlama amaçlanmaktadır.76 Benzer şekilde kötü amaçlı olarak hazırlanan muska
örneklerini Bizans sonrası dönemde hâmile kadının ölü çocuk doğurması ve evli bir çiftin boşanmasına neden olmak için hazırlanan örneklerde de görmekteyiz.77 Kenzü’l-Havâs’ta kötülük yapmak amacıyla hazırlanan muska örnekleri arasında bir kalenin, hisar ve evin harap olması, bir kimseyi bir yerden çıkarmak, yer değiştirmesini temin etmek, ara bozmak, zâlimin evini yıkmak, ruh çağırmak, bir kimseyi kahretmek, kalpleri birleştirmeye zorlamak, dil bağlamak, zalimi yok etmek, bir kimseyi uykuda konuşturmak, bahçenin meyvelerini dökmek, insanların sağlığını bozmak, gözleri hasta etmek, ürünün bozulmasını sağlamak, düşmanı zarara sokmak, ticareti bozmak, yavaş yavaş öldürmek, cin yakmak, sihir bozmak, boyun eğdirmek gibi amaçlarla hazırlanmış olanları da bulunmaktadır. Örnek 1:Kenzü’l-Havâs kitabında el-Hüseyni’nin ruh çağırma ve ruhu kendine hüddâm etmek isteyenler için verdiği formülde bir kimse, verilen Latif vefkini kâğıda yazarak üzerinde bulunduğu halde tenha bir yere çekilmeli ve kıbleye dönerek 16641 defa yâ Latif ismini zikretmeli ve istenilen duayı okumalıdır.78 Duanın içerisinde 8 adet (3 defa) şeklinde yazan ve üçer kez tekrarlanması istenilen yerler, mukatta harflerinin harf olarak okunduğu şekilde ا harfinin (كاف (gibi ve kelime olarak (كهيعص (gibi yazılma şekilleri bulunmaktadır. Ayrıca duanın içerisinde ...العلى شماخ شيخ ياyâ şeyhın şemâhül سخرلى خادم ه ا االسم يكعل dışında Bunların. almaktadır yer isimler alîgibi ...بىsahherlî hâdimi hazel ismi yef’al bîşeklinde Latif isminin hâdimini emrime ver ve benim için istediğimi (istenilen murad söylenmektedir) yapsın şeklinde ifadeler dikkati çekmektedir. Bu tür örneklerde muska hazırlanırken vefklere de yer verilmiştir. Genellikle koruma amacıyla hazırlanan vefkler muskada da çoğu zaman aynı görevi üstlenmiştir. Hazırlanan vefkler çeşitli amaçlar için bir muska gibi takılmış,79 koruyuculuk ve bereket getirmesi için evlere, bahçelere, boyunlara asılmış veya her çeşit negatif arzular için, sihir/büyü için kullanılmıştır.80
Özellikle tılsımların yapımında sihirli kareler olarak görülen vefklere büyücüler tarafından sıklıkla yer verilmiştir. Formül açık bir şekilde ruh çağırma ve ruhu kendine hâdim yapma amacı taşımakta, insanlara cin davetini öğretmektedir. Zikir için verilen 16641 sayısının ise Latîf isminin ebced değeri olan 129’un (129x129= 16641) karesi alınarak bulunan Ebced-i Kebîr81 sayısı olduğu anlaşılmaktadır. El-Hüseyni, esmânın ebced toplamını alarak zikir sayısı olarak verme usulüne kitapta fazlaca yer vermiştir. Örnek 2: Bu örnekte ise bir düşmanı zarara sokmak, ticaretini ve kârını bozmak istenirse, Asr Suresi üzeri siyahlanmış kurşun bir levha üzerine Cumartesi günü Zuhal yıldızının saatinde yazılarak, istenilen bir yere konulmalıdır. Böylece, konulan yerde bereket kalmayacak, bütün alış-veriş duracaktır. Bu levha hangi eve, hangi dükkâna konulursa konulsun aynı etkiyi yapacağı söylenmektedir.82 Örnekte formülün hazırlanma zamanı için Zuhal/Satürn’ün şerefli vakitleri seçilmiş; amaç da düşmanı zarara sokmak, ticaretini ve kârını bozmak şeklinde belirlenmiştir. Çünkü Zuhal tarihsel olarak kötü bir gezegen olarak algılanmıştır. İnsanların umutlarını kırmayla meşgul olan, ölümü getiren, başarısızlığı, yıkımı, sefaleti ve genellikle hüznü getiren bir gezegen83 olarak kabul edilmektedir. Ona “büyük talihsizlik” adı verilmiştir.84 Satürn sık sık Ninurta, savaş ve av tanrısıyla ilişkilendirilir. Sümer tanrısı Ninurta’nın görevi başlangıçta tarım ve verimlilikle ilgili iken daha sonraları ona savaş ve kahramanlık fiilleri de isnat edilmiştir.85 Ayrıca, Zuhal gezegeninin hastalık, yıkım,86 ölüm,87 nefret,88 gibi kötülükleri getirdiğine inanılmıştır.
Babillilere göre Cumartesi gününü yöneten tanrı Ninurta’dır.89 Formülün Ninurta’nın günü olan Cumartesi gününde yazılması istenmektedir. Burada Babil inancı kalıntılarının günümüze kadar ulaştığı görülmektedir. Örnek 3: Zorba ve zalim olduğuna inanılan bir kimsenin cezalandırılması amacıyla hazırlanmış olan formülde ise, Neml Suresi bir kâğıda yazılarak kâğıdın üzerine 306 defa yâ Kahhar ismi okunmalıdır. Hazırlanan kâğıdın zalim ve zorba kimselerin evine konulması durumunda evin yıkılacağı ve sahibinin de öleceği belirtilmektedir.90 Başka bir örnekte ise yine Neml Suresi yazılmakta ve Nahl Suresi de aynı şekilde bir kâğıda yazılarak hak ettiğine inanılan kimsenin bahçesine asılmakta ve o bahçedeki ağaçların meyvelerinin dökülmesi amaçlanmaktadır.91 Kötülük yapma düşüncesiyle hazırlanmış bu örnekte Neml ve Nahl Sureleri kullanılmıştır. Uygulamanın sonunda evin sahibinin de öleceği belirtilmekte ve formülde bir insanı büyü ile öldürme yöntemi anlatılmaktadır. Bu formüle göre 306 olarak verilen zikir sayısı ise Kahhar isminin ebced toplamı olan 100+5+1+200=306 sayısıdır. Burada kullanılan isim “isyankârları kahreden”92 anlamına gelen Kahhar ismidir. Formülün amacına uygun esmâ seçilmiştir. Örneklerde görüldüğü gibi bir kimse istediği bir insanın sevgisini kazanmak için hazırladığı muskayı, karşısındakini ayırmak için de kullanabilmektedir. Çocuğu olmayana çocuğu olması için hazırlanan bir formül, bir başkası için çocuğun ölümünü istemek adına hazırlanabilmektedir. Bu işlerle uğraşan insanların bunu yapmasını engelleyecek herhangi bir kural veya bir ilke, yasak vs. bulunmamaktadır. Hazırlanan nüsha ya gizlice kişinin üzerine
takılacak, ya da amaca göre bahçesine, evine veya iş yerine gizlice konacak veya asılacaktır. Örnekler muskaların sadece iyi amaçlarla değil, kötü niyetle, zarar vermek amacıyla da kullanılabileceğini göstermektedir. Sonuç Muskaların yer aldığı büyüsel uygulamalarda büyü alfabeleri veya semboller, hazırlanan nesneye güç katması amacıyla kullanılmış, Kenzü’lHavâs’ta ise benzer görevler için âyetlerin, esmâların, vefklerin, şiirlerin ve çeşitli dini unsurların kullanımına yer verilmiştir. Muskaların üzerindeki yazılar muskaya ne kadar güç verirse o tılsımın da işlevinin artacağı düşünülmüştür. Kitapta pasif büyü örneği olan muskaların kullanılması ve hazırlanması sırasında verilen metinlere açık bir şekilde büyü unsurlarının, cin kralları isimlerinin, Yahudi tanrısının isimlerinin, anlamı ve ne oldukları bilinmeyen kelimelerin, isimlerin eklendiği ve yapılan dualar sırasında duanın muhatabının gizlendiği ortaya çıkmaktadır. Bu karışıklık ise insanları örtülü olarak eski dönem tanrılarına yönlendirmektedir. Metnin içeriğinde Kuran'dan ayetler bulunmakta, besmele ile birlikte Esmâü’l-Hüsnâ’lara da yer verilmekte, hatta içerisine kaside, şiir cümleleri yazılarak yardım beklenilmektedir. Bazen de muskanın ortasına “vefk”denilen bir kare çizilerek etrafına bazı harfler ve isimler eklenerek, bunların etrafına ne anlama geldiği bilinmeyen semboller ve şifreli yazılar veya uydurma formülle ortaya çıkan melek isimleri yazılmaktadır. Değişmeden gelen bazı formüllerde ise eski dönem tanrı isimlerinin yerini İslami geleneklerde Allah’ın isimleri, diğer kültürlerde ise o toplumun inandıkları tanrının isimleri veya onu sembolize eden isimler almaktadır. Allah’ın isimlerinin kullanıldığı uygulamalarda genellikle Allah’ı etkileme, zorlama söz konusu iken, ne anlama geldiği bilinmeyen bazı kelimelerle, cinlere ve onların yardımcılarına hükmetme amaçlanmış olmaktadır. Muskaların yapımında zamanın ve astrolojinin önemli olmasından dolayı, gezegenlerin uygun saatlerinin seçilmesine dikkat edilmiş fakat bunlarla eski dönem gezegen tanrılarına bir tazimin ortaya çıktığı gözlerden kaçırılmıştır. Bu ve bunun gibi daha birçok örnek bu tür kitapların incelenerek tahlil edilmesini gerekli kılmaktadır.
(metafizik gücün) kendi emrine verilmesini isteyen cümleyle başlanmaktadır.
-
KAMİL NASİHATLAR نصائح كاملة NESAİHUN KÂMİLE Sevgi Işığınız, Kalbiniz Rehberiniz Olsun. Dünya peşinde koşan, duru bir âdem idi...
-
Online Yıldızname Burcu Hesaplama 1. Yol: Arapça Harflerle Ebced Yöntemi Öncelikle "cinsiyet"inizi seçin ve aşağıdaki ...
-
HAZRETİ YUSUF'UN HAYATI İKİNCİ BÖLÜM Neticede Hz. Yusuf (a.s.), kendisine sahip çıkacak bir yakını olmadığından birkaç yıl dah...
